

D4230

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་ཡ་བིནྡུ་ཊཱི་ཀ་།བོད་སྐད་དུ། རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་རིགས་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །རིགས་མི་ཐུས་བསྒྲུབ་བྱ་དག་པ་མཆོག་གསུང་བ། །ཐུབ་པ་སྨྲ་མཆོག་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །རིགས་ཐིགས་ཚིག་རེ་ནས་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ། །ཡང་དག པའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ན།དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འགྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། བརྗོད་པར་ བྱ་བ་དང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟར་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། དགོས་པ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་སམ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཁས་ མི་ལེན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདིར་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་རྨོངས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྙད་དོ། །འབྲས་བུ་མེད་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དགོས་པ་བརྗོད་དོ། །ཐབས་ མ་ཡིན་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་བསྙད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་སྔོན་དུ་ བསྟན་ཏོ།།འབྲེལ་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤུགས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྩོམ་པས། དོན་གྱིས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ ན་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འབྲེལ་པ་ནི་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པ་དེའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དགོས་པར་ཐབས་དང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཐོས་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ནོར་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གནས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ།

我来为您翻译这段藏文：
梵文题目：Nyāyabinduṭīkā
藏文题目：རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།
汉译：《理滴广释》卷一
顶礼文殊童子！
[接下来是一首四句偈颂的翻译]
归命能说清净理，
及以正理立所成，
彼等最胜能仁者，
今当逐句释理滴。
由于正确的认识是成就一切人类目标的先导，所以说"为此而说"这一开篇语，表明了本论释的关联、目的、所诠内容以及究竟目的。
如此，对于没有关联、无有目的、无所诠内容的论著或论释，具有思择能力的人们是不会接受的。为了断除"此中所要阐述的是什么"这样的疑惑，故而说明所诠内容。为了断除"无果"的疑虑，故而说明目的。为了断除"非方便"的疑虑，故而说明关联。因此，为了令听闻者生起欢喜，而说明关联等。
其中，"为此而说"这句话直接表明了所诠内容和目的，而关联则是以间接方式表明。这里的间接含义是：由于造论是为了阐明正确的认识，所以实际上表明论著本身就是方便。若非如此，怎么会趣入非方便呢？因此，关联是以意义间接表明的。
此中，"阐明正确的认识"是所诠内容。阐明正确认识是目的。而这个阐明正确认识的内容本质上是令人理解的，由此论释来完成，所以此论释是达到该目的的方便。
因此，论释与目的之间具有方便与所成就的关系。也就是说，通过听闻此论释能够如实了知正确认识的自性而不错乱，所以论释是方便，而对正确认识的完全了知则是所要成就的。这同样构成能成与所成的关系特征，以及作用与作者的本质特征。如是，能成就是论释，所成就是果，能作是论释。

། བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཅི་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་གང་དུ་ཡང་མཁོ་བ་མེད་དོ།། །དེའི ཕྱིར་དེ་ནི་བྱ་རོག་གི་སོ་བརྟག་པ་བཞིན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ཡོངས་སུ་ངལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདྲི་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་པ་འདི་སྨོས་ཏེ་དེས་ནི་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་ ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ལས་མཁོ་བར་གྱུར་པ་ལས་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲིམས་ཏེ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་མཁོ་བར་གྱུར་པ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གང་དོན་བྱེད་པ་ལ་སླུ་བར་མི་ བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་མ་ནོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་སེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྙེགས་པར་འཇུག་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་གའི་ ལུགས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།།མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནོ། །སྔོན་གྱི་སྒྲས་ནི་འདི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བས་རྒྱུ་སྭ་བ་དེའི་ ཕྱིར་དེ་སྔོན་དུ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡིན་པས་ན་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཏོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དགོས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་སྐྱེས་བུའི་དགོས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོར་བར་བྱ་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་ དང་།བཏང་། སྙོམས་སུ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཐག་ཉེ་བ་ནི་གང་ཡུལ་ཐག་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པའོ།

由于作用即是果，因此为了完全了知正确认识而有此论释，这就是其安立。虽然如此安立，但若有人问："完全了知正确认识有何用？这在任何场合都无需要。因此，这岂不是如同观察乌鸦牙齿一般徒劳无益？"为了回答这个问题，故说"一切人类目标的成就是以正确认识为先导"，这表明了究竟目的。
因此，其文义是：由于正确认识对于成就一切人类目标是必要的，所以应当精勤地完全了知它。而这种完全了知是从论释中产生的。所以，为了完全了知这必要的正确认识，应当造作此论释。这是总义。
分义中，关于"以正确认识为先导"，此处的正确认识是指不欺诳的认识，即对于行事不会欺诳的认识。而仅仅是无错误的认识并非正确认识。若如此解释，则此论释将会否定瑜伽行派的观点，然而此论释意在随顺经部和瑜伽行派二者的传统。因此，为了总摄二者的传统，应当了知不欺诳的认识即是正确认识。
"以正确认识为先导"中，凡是以正确认识为先导的即是"具有正确认识为先导者"。"先"字表示这是因，因为因在果之前，所以说"先"，意即"具有正确认识为因"。
"一切人类目标的成就"中，"人类目标"是指作为人的目标，"目标"一词表示需求，即"人类的需求"的意思。"一切"和"人类目标"结合成"一切人类目标"，这"一切"包括近处的与远处的、世间的与出世间的，以及应舍的、应取的和应保持平等的。其中近处是指在近处的境。

།རྒྱང་རིང་བ་ནི་གང་ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ནི་གང་འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོར་བར་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་སྟེ་ སྦྲུལ་དང་།ཚེར་མ་དང་། དུག་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བླང་བར་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། ཙན་དན་དང་། གོས་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའོ།།སྐྱེས་བུའི་དོན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་ནས་མཚོན་ཆ་དང་། དུག་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །མེ་ཏོག་ཕྲེང་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེན་ཏོ། །དེ་མ་ ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དོ།།སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་པར་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཅི་སྙེད་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ་གང་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་ཏེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཅན་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མ་ནིང་གི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།དངོས་སུ་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་ རྟོག་པ་དང་།འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞིའོ། །སྤྱོད་ པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲུག་གོ།།རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་སུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།

远处是指在远处的境。世间是指属于轮回范畴的。出世间即是所谓的涅槃。应舍是指不欲求的，具有蛇、刺、毒药、武器等的特征。应取是指欲求的，具有花鬘、檀香、衣服、饮食、卧具、坐垫等的特征。凡是与欲求和不欲求二者相反的，即是应保持平等的。
这一切人类目标的因即是正确认识。也就是说，通过现量等认识观察后，对武器、毒药、荆棘等予以完全舍弃，对花鬘等予以获取，对其他非此二者则保持平等。
"一切人类目标的成就"是指成就一切人类目标。此处"成就"一词表示"使成就"之义。这表明：凡是确定成就人类目标的一切事物，其因都是正确认识。
"由于是"这一词的含义是"因此"，这是恒常相关的。因此表明：由于正确认识是一切人类目标成就的先导，所以宣说它。
在"宣说它"中，"它"应当与正确认识相连，因为用中性词表示且是主要的。虽然刚刚提到"一切人类目标的成就"，但它不是主要的，因为实际上不是主要内容。
通过遣除四种错误分别，使人无误地了知那正确认识。四种错误分别是：对数量的错误分别、对自性的错误分别、对境的错误分别和对果的错误分别。
其中，对数量的错误分别是：有些主张一种，如布尔瓦派；有些主张三种，如数论派；正理派主张四种；胜论派主张六种。对自性的错误分别如：有些认为现量有分别，有些认为无分别。

།ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གཞན་དག་གིས་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཚད་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ནོར་བར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། འདི་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གྲངས་ཀྱི་ཚིག་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྣམ་པར་མངོན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པ་གཅིག་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་གྱི། རྣམ་པ་གཉིས པོ་གང་གིས་ཡིན་པ་ནི་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་གིས་བསྟན་ཏོ།།དབང་པོ་ལ་བརྟན་པ་ནི་མངོན་སུམ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ཡུལ་ལས་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བས་ན་བ་ ལང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བས་ནི་བ་ལང་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་བ་ལང་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རིལ་པོ་ལ་བ་ལང་གི་སྒྲར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡུལ་ལ་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་མཚོན་ནས་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་ མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པར་སྟོན་ཏོ།།འདིས་དཔོག་པས་ན་དཔག་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཕྱིས་དཔོག་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དྲན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ནི། དོན་གྱིས་ན་ཡུལ་ཐ་དད་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ མངོན་སུམ་སྟོབས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྡུད་དོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དོན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མི་སླུ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དང་འབྲེལ་པས་མི་སླུ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།

对境的错误分别是这样的：有些人说现量的对境唯是自相，比量的对境唯是共相；而其他人则作不同的说法。对果的错误分别是这样的：有些人承许量果与量是相异的，有些人则承许不相异。
因此，通过遣除如是四种错误分别，从一切方面无误地显示了正确认识的自性。
首先，为了遣除对数量的错误分别，说"正确认识有二种"。由于此中有二种，故说是二种。仅由说数词即显明"唯二种"，因此遣除一种、三种等说法。仅以数量说明为二种，但不知是哪二种，所以以差别说明为"现量和比量"。
依根者是现量。此词源释是表示以识对境作现前，如说"由行走故是牛"中，"行走"表征牛性，因此显示对具有牛性的整体使用"牛"这一词。同样，在此依根性也表征以识对境作现前，从而显示四种现量都称为现量。
由此推度故为度，意即决定。"随后"一词的含义是后知，后推度即是随后推度，意即以取有法及忆念关联为先导。
分别显示"现量和比量"，实际上是显示对境的差别，意即如同这二者的分别有别，对境也有别。"和"字的含义是总摄，即总摄比量与现量为同等力。
如同现量由对境所生故不欺誑，因此是量；比量也由自性和从彼所生二者与对境相关故不欺誑，因此是量。

།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་གང་ ལ་ལ་དག་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ཀ་ཡང་མི་སླུ་བ་ཁོ་ནར་ནི་འདྲ་ན། མངོན་སུམ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགར་བའི་དོན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དཔག་པར་བྱེད་དོ། །མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བསྟན་ཏོ། །རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ ཉིད་དང་བསྟན་ཏེ།དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་རྟོག་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཡང་ན་རྟོག་པས་འབྲལ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྟོག་པས་སྤང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་པ་སྟེ། ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་གཉིས་སྨྲས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་མ་འཁྲུལ་བ་སྨོས་པ་ནི་རེ་ ཞིག་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མ་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་ཁས་བླང་བར་བྱའི། དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཁས་ལེན་ན།དེས་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ནི་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་བས་ན་དེའི་ལུགས་སེལ་བར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་རྩོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྙེགས་པར་རྩོམ་པར་འདོད་ལ། གཉི་ག་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་མི་སླུ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ ཡང་མི་སླུ་བ་ཉིད་དུ་མ་འཁྲུལ་བར་འདོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་གཉི་ག་སྨོས་དགོས་སོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གྲགས་པའི་རྟོག་པ་བསལ་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ནི་ ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་པ་དང་།འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如此，则遣除某些人所说"现量是一切量中最主要的"这种说法。因为二者都同样是不欺誑，何以由谁说现量是最主要的呢？
为了遣除对自性的错误分别，说"其中，现量是离分别且无错乱的"。"其中"一词的含义是区分，即从二种正确认识中，以下文所说的定义来确定现量。"现量"表示定义的所依。"离分别且无错乱"表示定义。因此显示：凡是离分别且无错乱者，应知即是现量。这是总义。
支分义是：离诸分别即是离分别，意即与分别相离。或者，由分别离即是离分别，意即由分别舍。无错乱即是不错乱，意即对所得境不颠倒。
若问为何说两个差别？答：说无错乱是为了遮遣如眼翳者的错乱知。说离分别是为了遮遣比量。如是，无错乱性应承许是对所得境，而非所缘境。若承许对所缘境无错乱性，则此处将明显成为瑜伽行派的观点。因为瑜伽行派主张一切所缘知都是错乱的。因此，著作此论是为了破除彼宗观点。此论意在追随经部和瑜伽行派，而二者都承许对所得境不欺誑的特征是无错乱。
若如是，则比量也将成为现量，因为彼亦承许是不欺誑性而无错乱。因此，为了遮遣比量而说"离分别"。所以需说二种差别。
为了遣除宗派中所知的分别并显示世间的分别，说"分别是于识中显现言说相属性"。

།འདིས་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ན་བརྗོད་པ་སྟེ་སྨྲ་བར་བྱེད་པས་ནི་སྒྲའི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པ་དང་འདྲེ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེ་བ་སྟེ་འདྲེ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ། །བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་ སྟེ་དོན་གྱི་ཕྱི་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་ནུས་ཀྱི། དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་རང་གི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་དེ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་ དང་སྣང་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།དོན་གྱི་སྤྱིའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྗོད་པ་སྟེ། བསྙད་པར་བྱ་བ་དོན་གྱི་སྤྱི་གང་ཡིན་པའོ། །བརྗོད་པ་དང་འདྲེ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེ་བའོ། །བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་ནི་བརྗོད་ པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྟེ་སྒྲའི་སྤྱིའི་ཡིན་ནོ།།དེས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པར་ནུས་ཀྱི། སྒྲའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མི་ནུས་ཏེ་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཟུར་གཉིས་སུ་བཤད་པ་འདིས་བསྟན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་སྟེ་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་ དང་བྲལ་བ་སྟེ།རྟོག་པའི་འདམ་རྫབ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་རིབ་དང་། མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ལ་ སོགས་པས་འཁྲུལ་པ་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་གནོད་པའོ།།མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲུར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུས་འགྲོ་བའོ། །འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མ་ཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པས་ཁམས་མ་སྙོམས་པའོ། ། རབ་རིབ་དང་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ནི་རབ་རིབ་དང་། མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་འཁྲུལ་པའོ།

由此表述故为言说，即由言说而为声音普遍之体性。与言说相合即是与言说相合，其中"相合"指关联。与言说相合之可能即是与言说相合之可能，此为义之普遍相。由于具有随行、返遮之遍摄性，故能表述；而义之差别自性相之体性则不能表述，因其非遍摄故。任何于识中显现与言说相合之可能者，即是显现与言说相合之可能，意即义之普遍相之行相。
复次，由其为所说故为言说，即任何为所诠之义普遍相。与言说相合即是与言说相合。与言说相合之可能即是与言说相合之可能，此为声之普遍相。由此能表述具随行、返遮之义，而由声之差别则不能，因其非共通故。任何于识中显现与言说相合之可能者，即是显现与言说相合之可能，意即声之普遍相之行相。
应知分别之二种行相，皆由"显现与言说相合之可能"之二语支而说明。"识"即了知，意即觉。"离彼"即离分别，意即离分别泥泞。由此显示：任何非声与义普遍相行相之识，即是现量。
"非由翳眼、迅速旋转、乘船、错乱等所生错乱"中，"翳眼"指眼之损害，"迅速旋转"指火轮旋转等，"乘船"指乘船而行，"错乱"指由风胆失调而成不平衡。翳眼、迅速旋转、乘船、错乱即是翳眼、迅速旋转、乘船与错乱。

།དེ་བཤད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རབ་རིབ་དང་། མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས པའི་སྒྲས་ནི་མིག་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་།སེར་པོར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གང་ལ་འཁྲུལ་བ་སྐྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པའོ། །འཁྲུལ་བ་སྐྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། རབ་རིབ་དང་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་དག་གིས་འཁྲུལ་པ་ མི་སྐྱེད་པ་ནི་རབ་རིབ་དང་།མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་དག་འཁྲུག་པ་དག་གིས་མི་སྐྱེད་པའོ། །འདི་ལྟར་རབ་རིབ་ཀྱི་གནོད་པ་ནི་ཟླ་བ་ལ་གཉིས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ནི་མགལ་མེ་ལ་འཁོར་ལོའི་བློ་འབྱུང་ངོ་། །གྲུར་ཞུགས་སྟེ་འགྲོ་བས་ནི་ ཆུ་ངོགས་ཀྱི་ཤིང་འགྲོ་བར་མཐོང་ངོ་།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུགས་པས་ནི་དངོས་པོ་འབར་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ལས་ཤེས་པ་མ་སྨོས་པར་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅེ་ན། རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་ལ་འཁྲུལ་བ་ཡང་ཤེས་པའི་ཆོས་ ཡིན་པས་མ་མཐོང་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་མ་འཁྲུལ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱའོ། །དཔེར་ན་བེའུ་མེད་པའི་དྲུས་མ་ཁྲིད་དེ་ཤོག་ཅིག་ཅེས་བྱས་ན། རྟ་རྒོད་མ་ཁྲིད་དེ་མི་འོང་གི་བ་དྲུས་མ་ཁྲིད་དེ་འོང་བས་འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་བེའུ་དང་འབྲེལ་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་རྟོག་པ་ དང་འཁྲུལ་པ་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་པར་མཐོང་གི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་དོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ཞེས་བསྙད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དབང་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡིད་དང་། རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་ བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་བསྟན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་ཉིད་མཐོང་བ་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ནི་དང་པོ་སྟེ། དབང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་གཉིས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུམ་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་བཞི་པ་སྨོས་སོ། །དབང་ པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་དབང་པོར་འདོད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说等即是翳眼、迅速旋转、乘船、错乱等，其中"等"字包含眼见青色、见黄色等。凡能生错乱者即是生错乱，不生错乱者即是不生错乱。由翳眼、迅速旋转、乘船、错乱等不生错乱，即是不被翳眼、迅速旋转、乘船、错乱等扰动所生。如是，翳眼之损害使月见为二，迅速旋转使火轮生轮想，乘船而行则见岸边树木移动，风胆等失调则见物体燃烧等。
若问："经中未说'识是现量'，如何得知？"答：分别唯与识相关，错乱亦是识之法性，故不见。因此，离分别及无错乱唯属于识。譬如说"牵无犊之母牛来"，则不会牵野马而来，而会牵母牛而来，如是见其与犊相关。此处亦然，分别与错乱唯见与识相关，而非与他法相关，故唯识为现量。
"彼有四种"即所谓现量，应知彼有根生、意、自证、瑜伽行者智四种。为遣除邪解故说此分类：有谓根本身为见者，为遣除此故说第一，即根所生识为现量而根非是；有于意现量生诽谤，为断此过故说第二；有不许心心所之自证，为遣除此故说第三；有不许瑜伽行者现量，为遣除此故说第四现量。
"根识"即指眼等五根，意根则不在此列，因意现量已另行宣说。

།དེ་བས་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་ཡུལ་གྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ། རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་རང་གི་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་རང་གི་ཡུལ་ཏེ། བདག་གི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡུལ་ལོ། །དབང་པོའི་ཤེས་པ་གང་ལ་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡུལ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་སྟེ།དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེས་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ ཕྱིར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དང་།རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དེ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་མ་ཐག་པའི་སྒྲ་རིགས་མཐུན་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་དེའི་ཆ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་ཡང་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་དེས་ནི་ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།ལོང་བ་དང་འོན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མཚུངས་བ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གང་ལ་ལ་དག་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཕྱི་ རོལ་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་ན།འདི་ལྟར་ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཐམས་ཅད་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ཡང་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ།

因此，依眼等根之识是根所生现量。由自境无间与境俱作因的根识等无间缘所生之识，此中"自境"既是自己的又是境，即自己的所缘之意。自境无间即自己境界的无间，如同第二刹那所生相似者称为无间。彼既是自境无间又是境，故为自境无间境。根识若有彼俱作因者，即是自境无间境俱作因根识。
由彼根识等无间缘所生者，因依于意根，故称意现量。此中"自境无间境"之语，应知已遣除能取所取分别之过及异类境执取之过。如是，彼意现量生于根识境之无间第二刹那，许彼即为其境。因此，岂有无能取所取之过失？当无间声亦用于同类时，岂有异类境执取之过？
由"根识等无间缘所生"之语，亦遣除盲聋等无有之过，因盲聋二者之意识无根识等无间缘。因此，应知已遣除某些人所说："若许意识现量取外境，则应无有盲聋等"之说。
"一切心心所皆自证"者，彼等既是一切又是心心所，故为一切心心所。

།ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ནོར་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་རིག་པར་བྱེད་བཞིན་དུ་སྐྱེ་སྟེ།དཔེར་ན་མར་མེ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའི། རང་གི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བ་ལ་མར་མེ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རང་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ཏེ། འཕགས་པའི་ བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གོ།།དེ་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པའོ། །དེའི་རབ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་ པའི་གནས་སྐབས་སོ།།དེའི་མཐའ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་སྟེ། མཐའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཆོས་སོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱའོ། །དེ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་གི་ཤེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ནི་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། མ་ནོར་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་བྱུང བ་དང་།འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ནོར་བར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐུས་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པ་དང་། ཕྲ་མོའི་དངོས་པོ་ཡུལ་གསལ་བར་སྣང་ ཞིང་མ་ནོར་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་འདོད་དོ།

所说"一切"，亦摄取诸错误认识，因为彼等自性明了者即是自证。如是，一切心心所皆是应了知自性者，故生时即能了知自性。譬如灯火因是光明自性故，生时即能自身明照，于明照自性时不待他灯。如是，诸心心所于了知自性时亦不待他识，是故诸已成就自性者即是自身现量。
"由真实义修习究竟所生瑜伽师智"中，"真实"即无颠倒义，即四圣谛。"修习彼"即修习真实义，"修习"即熏习。"究竟"即真实义修习究竟所生瑜伽师中之真实，即念住、暖位、顶位、忍位等阶段。"究竟"即真实义修习究竟，究竟即胜法。"从彼生"即从真实义修习究竟所生。"瑜伽"即三摩地。具彼者即诸瑜伽师。彼等之智即瑜伽师智。
如是，由修习力所生者，能明显显现过去、现在、未来诸事物，具无错误行相而生。譬如由天等加持力所生之智，能无错现起过去、未来事物之行相。如是，由瑜伽力，诸禅修者之智能明显显现过去、未来、远处、隔绝及微细事物，具无错误行相而生。是故许为现量。

།འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལྷག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་རྣལ་འབྱོར་བའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པས་དངོས་པོ་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་པོ་དང་གདོན་ཁྱད་པར་ཅན་བབས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་དག་ཚད་མར་མི་རུང་བ་བཞིན་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྱོན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདོད་རྒྱལ་གྱིས་ནི་བདག་ཏུ་མེད་པ་མ་ནོར་བར་སྟོན་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི། དཔེར་ན་འབྱུང་པོ་དང་། གདོན་ཁྱད་པར་ཅན་བབས་ན་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མ་ནོར་བར་ལུང་སྟོན་པར་དམིགས་སོ། །དཔེར་ན་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་མ་འོངས་པའི ནད་བཟློག་པ་ལ་ནུས་པ་དང་།སྨིན་པ་ལ་སོགས་པར་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་མ་ནོར་བར་ལུང་བསྟན་པ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལ་མ་འོངས་པའི་ལྟས་བཅུ་ལུང་བསྟན་པ་བདེན་པར་དམིགས་པ་དང་། མ་ལ་སོགས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དུས་འགྲིབ་པར་ ལུང་བསྟན་པ་དང་།རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ལ་སོགས་པ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རེ་བའི་ཚལ་དང་། ཁ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལུང་བསྟན་པ་དམ་བཅས་པ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།སྤྱིའི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་སུམ་ནི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་དོན་གང་ཉེ་བ་དང་། མི་ཉེ་བ་དག་ལས་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉེ་བ་ནི་ཡུལ་རུང་བ་ན་འདུག་པའོ། །མི་ཉེ་བ་ནི་ཡུལ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ན་འདུག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའོ། །ཉེ་བ་དང་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བ་དང་མི་ཉེ་བའོ།

此中，瑜伽自在者获得无上专注心，其智对于已生及将生事物境界，能无误显示无量已生及将生诸事物之因，故为量，如同特殊鬼魅附身之智。若不应为量，则不能成为无误显示无量已生及将生事物之因，如狂人之智。若无所得，则不应理成为无误显示无量已生及将生事物之因，此即能害量之义。任意妄为者不可能无误显示无我。
是故解释道：譬如特殊鬼魅附身时能预言已生及将生诸事物，如是于诸瑜伽师亦见能无误预言已生及将生诸事物。譬如见仙人们无误预言余甘子等能遮未来病及成熟等。又如见世尊释迦牟尼教法中真实预言未来十相，及预言魔等，预言时劫衰减，预言阿育王等，以及无误预言祇园、迦湿弥罗等地之誓言。
为遣除对境之邪解故，说"其境为自相"。所说现量，应知其境唯是自相，非谓共相。因共相无实，而现量缘事物自性故。欲了知自相复是何等？故说："于近与不近诸共义中，于识显现差别者即是自相。"近者，谓处于可及境中。不近者，谓处于不可及境中，或一切处皆无。近与不近即是近与非近。

། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་དེ་ཉེ་ན་ནི་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཉེ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དོན་གང་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་དོན་ཡང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པའོ། །བྱེད་པ་ནི་བྱ་བའོ། །དོན་བྱེད་པ་ནི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། དགོས་པ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེར་ནུས་པ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ངོ་བོ་ ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ་གང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དོན་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ། །གཞན་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལས་གཞན་པའི་གཞལ་བྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ།དོན་གང་ཉེ་བར་ཡང་རུང་མི་ཉེ་བར་ཡང་རུང་མི་ཉེ་བར་ཡང་རུང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་སྐབས་མ་ཡིན་ཡང་ཚིག་མང་པོར་འགྱུར་དུ་དོགས་པས་མ་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་འདིར་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་བཟློག་ན་རྟོག་པར་སླ་བས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་ཉུང་ངུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་ཚིག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་བཟླས་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།

此二者于识中作明显与不明显之差别：若近则生起明显显现之识，若不近则生起不明显之识。凡于识中显现差别者，即是自相。
若问：胜义有之事物岂非现量境，云何说自相为境？故说："此即胜义有"。此乃义亦是胜故为胜义。胜者，谓非造作，即非假立之意。胜义有即是胜义中有，谓自相胜义有。是故不成前说过失。
若问：何故自相是胜义有？故说："事物唯以能作用为相故"。义者，谓所需。作者，谓作业。作用即是作用，谓能作所需之意。能于彼者即是能作用，凡事物以能作用为相之自性者，即是能作用相。其体性唯是能作用相。是故，由是能作用相，此说："凡能作用者即名事物，自相亦能作用"，由此显示自相是胜义有。
"其余为共相"者，谓异于所说自相自性之所量，即是共相。凡义无论近与不近，唯生一类识者是。"此是比度境"者，谓共相唯是比度境，以具随行性故。此虽非此处，恐成繁文故未说明。如是此中正当说明自相之际，由对彼相违易知，故说共相，说"此是比度境"者，为令文简故安立。否则，说明比度境时，当需重述此等一切文句。

།འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ སྨོས་སོ།།དེའི་འབྲེལ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཚད་མར་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་གཞལ་བྱ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྟ་རེས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གཅད་པར་བྱ་བ་ལ་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་མངོན་སུམ་ལས་གུད་ན་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །མངོན་སུམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དོན་རྟོག་པའི་ ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟོགས་པ་ནི་གཏན་ལ་ཕེབས་པའོ། །དངོས་བཞིན་དེ་དང་ལྡན་པའི་མངོན་སུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དོན་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཚད་མ་ དང་གཞལ་བྱར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ལ་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་པ་ནི་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། མངོན་སུམ་ཡང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་ནི་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཉིད་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་འོ་ན་ཚད་མ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་འདྲ་བ་འདིའི་ཚད་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདྲ་བ་ནི་མཐུན་ པ་ལ་བྱའོ།།འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྟེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དང་འདྲ་བ་ཚད་མ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་དོན་རྟོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དང་འདྲ་ བའི་དབང་གིས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་དེ་ཉིད་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྔོན་པོར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། སེར་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

为了使结果更加明晰，我将为您直译这段藏文：
为了明显消除对果的错误认知，故说"现量知本身即是量果"。其关联如下：若承许现量为量，则于所量色等进行考察之相即成量果，如同以斧对所伐之木等成为两段为所见之果。
是故说"现量知本身即是量果"，现量知本身即是量果，离现量外别无其果。若问：为何是现量果之体性？故说："以是了知义之体性故"。了知即是决定。具有如是体性之现量，即是了知义之体性。其事即唯是了知义之体性，故说"以是了知义之体性故"。
此说明：于立为量与所量之名言中，决定义之相即是果，知乃是决定义之自性，现量亦许为知之自性。是故，由现量是决定义之自性故，应知现量本身即是果之自性。
若问：若现量本身是果之自性，则应了知何者为量？故说："与义相似者是此之量"。相似即是相合。"此"即是现量，意谓具有义之行相之现量即是量。
若问：云何显示与义相似者是量？故说："以其力能成立了知义故"。由于依靠与义相似之力而决定，故相似性本身非是量。如是，此中立为"了知为青而非黄"之因即许为量。

།དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་བྱེད་པ་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ངེས་པའི་ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པ་ནུས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་གལ་ཏེ་དབང་པོ་དེ་སྔོན་པོར་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བ་ཡང་ཐུན་ མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ཏེ།རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ལ་མེད་པར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྔོན་པོར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། སེར་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པའི་ཐིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།མངོན་སུམ་དང་ རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཤད་པར་བཞེད་ནས། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཤེས་ པ་དང་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན།གང་གིས་ནི་སྔར་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བྱས་ན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་བདེ་བླག་ཏུ་བརྗོད་པར་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་ སྔར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིའི་དོན་ཅེས་པ་ནི་དགོས་པ་བྱ་བ་སྟེ། རང་གི་དགོས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རང་ གི་དོན་ཡིན་ལ་གང་གིས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་ན་འདི་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའོ། །འདིས་དོན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ ན་རྟགས་སོ།།དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།

我将为您直译这段藏文：
根门无法作此安立，因为根门是一切知的共同因，故若其能作各别决定之安立，将如何？若彼根门唯生青知而不生黄等知，则彼时能作安立。邻近亦因是共同故如根门，非是安立之因。果因非共同故成为各别决定安立之因，如是于青识中有青识之性，于黄等知中无，故能作安立。
由是青相故，思维"此是了知为青而非黄"，因此与义相似性本身即是量。
《理门论广释·饶益学徒》第一品终。
以现量与比量差别而说正知有二，其中现量已广说竟。为说比量故说："比量有二"。应知比量有二种。以知与说之体性，自义比量与他义比量极为相异故，无有丝毫不异之相，云何先说其相？作分别则能易说各别决定之相，故先示分别。
"自义与他义"即以差别显示唯二种。"此义"即是所为，意谓自之所为与他之所为。应知：凡由自身而了知者即是自义，凡令他人理解者即是他义。
其中，自义即是"于所比度处，由具三相因所生之知"。此具三相故名三相，此能表义故名因。彼是所比度故名所比度。于所比度处由具三相之因所生知，即名自义比量。

།རྟག་པ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན་ པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྟགས་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཤེས་པ་སྨོས་པ་ནི་རྟགས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དངོས་སུ་འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཚད་ མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་འོ་ན་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར།འདིར་ཡང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མཚན་མའི་འབྲས་བུར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཚད་མའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་འདྲ་བ་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་ཞེས་ བཤད་པ།ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ ཚུལ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །བསྟན་པ་སྨོས་པས་ནི། ཕྱོགས་ལ་གཅིག་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཏེ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཚུལ་ གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡོད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་བསལ་ཏོ། །བསྟན་པ་སྨོས་པས་ནི་ཐུན་མོང་ལ་ངེས་པ་བསལ་ཏོ། །གཉི་ག་སྨོས་པས་ནི་འགལ་བ་བསལ་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་མི་མཐུན་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཐུན་མོང་ལ་མ་ངེས་པ་དང་འགལ་བ་བསལ་ཏོ། །བསྟན་པ་སྨོས་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་སོ། །ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ཆར་ལ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུམ་ཆར་ལ་ ཡང་དེས་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ནི་ཚད་མ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་ངེས་པ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དོ།

为了遣除"从似常显现而生之知即是比量"之说，故说"具三相"。为了遣除"标识知与事物是二种比量"之说，故说"所比度"。说"知"是为了遣除"标识直接成为比量"之说。若认为所比度境之知是量，则问："何为果？"为此说："此中量果安立亦如现量"。如于现量中说彼知本身为相之果，如是此中比量知本身即是量果，因为其本性是决定义故。如现量与义相似是量，如是比量与义相似性亦是量，因为由其力能成就决定义故。
说"由具三相因"，为答"何为三相"故说："具三相之因"。具三相之事即是三相性。"于所比度有性"者，即是下文所说所比度相中之有性是第一相。说"有"是为了遣除"因为是眼所取"等说法。说"显示"是为了遣除"于主题一分不成"等。"唯于同品有"者，即是于同类品有性是第二相。此中说"有"是为了遣除不共不定。说"显示"是为了遣除共同决定。说二者是为了遣除相违。"于异品定无"者，即是于异类一向无性是第三相。此中说"无"是为了遣除共不定与相违。说"显示"是为了遣除于异品一分有。说"决定"是因为在最后说故。由三者皆遣除，故于三者皆应如是了知。
应知彼三相以何等量决定。否则，于所比度不能生起信解。

།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་རྟོགས་པར་འདོད་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ལ་བྱའོ། །གང་ལ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་དེ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་ དང་ལྡན་པའོ།།ཆོས་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཆོས་ཅན་གང་གི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དུ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྤྱི་དང་དོན་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐུན་པར་དཔག་པ་ནི་མཐུན་པའོ། །ཤེས པ་འདྲ་བས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དོན་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་མཐུན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཏེ།དེའི་སྤྱི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱིའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དོན་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་ནི་མི་འགལ་ཡང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚ་བའི་རེག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྲང་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུའོ།།དེ་དང་འགལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དང་འགལ་བ་སྟེ།། དཔེར་ན་ཚ་བའི་རེག་པ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་གྲང་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ པ་ཙམ་ཞིག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པར་དེ་གང་ཡིན་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于"何为所比度"之问，为此说"所比度"，即说"有欲知差别故为有法"。此中"此"指因相之处。"欲知"即是欲解。"差别"即是特殊。凡有欲知差别者，即是具有欲知差别者。诸法所依即是有法。此说明：凡是欲了知某有法之某差别的有法，即是所比度，应知此是在因相之处。否则，为法所限定之有法即是所比度。
对于"何为同品"之问，说："同品是与所立法总相符顺者"。相顺即是同。由相似知所遍知，"相似"是其义，凡与义相似者即是同品。问："以何相而同？"为此说"与所立法总"。彼既是所立又是法，故为所立法，其总即是所立法总。所立法差别因各别决定义故，虽与彼不相违然非相顺，故说"与所立法总"。
对于"何为异品"之问，说："异品是非同品"。凡非同品者皆名异品。"彼余"即是异于同品者，如立热触时，非见亦非冷之事物。"与彼相违"即是与彼同品相违，如唯立热触时之冷事。"彼无"即是无同品，如经部师成立无常性时，仅无无常性即是异品，因为于虚空等不许彼为常故。

།དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མེད་པ་ནི་དངོས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་པ་དང་འགལ་བ་ གཉིས་ནི་བརྒྱུད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་དག་ནི་ལྷག་མ་གསུམ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གསུམ་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་ལ་ སྲིད་དེ་ལྷག་པ་ནི་མེད་དོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ཏེ། རྟགས་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་པོ་དག་བལྟ་བར་བྱའི། ཚུལ་རེ་རེའམ། ཚུལ་གཉིས་གཉིས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་གསུམ་ཡང་གང་དག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མ་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།རང་རང་གི་མིང་གིས་རྟགས་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་མི་དམིགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཚིག་གོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་ པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འགྲེལ་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་པ་འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགའ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་སྟེ་རྒོལ་བ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་ འགྱུར་གྱི།ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་བུམ་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ རིག་བྱ་སྟེ་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དམིགས་པའི་རིག་བྱ་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱའོ། །དེར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྡོད་པའི་ས་གཞི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་དུ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་མཚུངས་པར་རུང་བའི་ངོ་བོ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པས་སྟོང་པས་ས་གཞི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་རིག་བྱར་ གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བ་ཉིད་དང་།རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། །རྐྱེན་གཞན་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་གོ།

以三种义非同品故名异品：无者直接非同品；余者与相违者二者则间接即是无同品。对于"具如所说因相之因有几种"之问，为此说："三相唯具余三"。如所示三相唯于三者中有，无有过此。"即"字表差别义，于三因皆应观察三相，非一相或二相。
对于"三因为何"之问，说："不得、自性及果相"，以各自名称显示三因。其中"不得者"首先显示不得之自性。"譬如"是譬喻语。"于某方分无瓶"是立处语。
其释如是：于"某方分无瓶"中，"某处"表有法。"方分"则使其差别，即显立论者所欲方分无瓶，非成立一切方分无瓶，亦非任一处。"由应得而可知"表因之差别。"得"表是知。彼为所知故为所知，即境之义。应得所知即应得所知。成为彼即成为应得所知，即堪为所得境界之义。"由不得住处地基故"等，即由不显现故之义。
此说：方分等虽是同等可见性，然瓶等不显现故，由无瓶故地基空之义。对于"彼应得所知复为何"之问，为此说："应得所知即具足得缘他及殊胜自性"。"得"即是知。"缘他"即是得缘他等。

།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་དེར་བུམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། དེ་དག་ཚང་བ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བ་ཉིད་དོ། །ཚོགས་པ་ནི་ཚང་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རང བཞིན་གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་ན་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གྱུར་ལ་བསྐལ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མ་བསྐལ་ནི་མཐོང་བར་ནུས་པ་འདི་ནི་འདིར་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཞེད་དེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་ མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱང་ལྟར་རུང་བ་བུམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར།འདིར་ནི་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།ཡོད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་བྱའོ། །ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པའོ། །ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཤིང་ཤ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཤིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཤིང་ཤ་བ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་ནི་དཔེར་ན་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་མེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། མེ་ལ་རག་ལུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དུ་བ་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ན མེ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྟགས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྙམ་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའོ། །གཅིག་ནི་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་གཉིས་སོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པའོ།

得缘即是彼处之瓶性。其他者即是等无间缘等。彼等具足即是得缘他具足性。和合即以具足声说。殊胜自性即自性殊胜，此二以应得所知声说。
对于"何为殊胜自性"之问，说："若有某自性及具足得缘他者，唯成现量。"即某事物存在且眼等近前，不为三种障碍所障，即能见者，此处许为殊胜自性。故此说：眼等和合亦应可见而不得瓶故，此处无瓶。
为显示自性因相故说："自性即唯由自有性成为所立法之因。""唯有"即对所立唯有性而言。凡具唯有性之体性者即成唯有性。应知于唯有性所立法中为自性因。譬如"由是木尸舍巴故，此是树"中，即与木尸舍巴性相关，故彼能成立。
果相，譬如"由有烟故，彼处有火"，此显示果相因。依于火而生之烟，何处有彼，即了知彼处有火。
对于"何故安立三因"之问，为此说："此二是事物成立，一是遮遣因。"以所量有事物与无事物二性故，成立事物与成立无事物之因亦二。于所量中事物性亦二种：与事物异者与不异者。

།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོ་དང་ཐ་དད་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐ་མི་དད་པ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ལ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཐ་དད་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐ་མི་དད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ ཚིགས་ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །མི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེས་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་པ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། གཅིག་ནི་དགག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟགས་གསུམ་སྟེ། གཉིས་ནི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གཅིག་ནི་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་འབྲེལ་བ་ཡོད་ན། དོན་གྱིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་དང་འབྲེལ པ་དང་།།རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོས་འབྲེལ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲེལ་བ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དོན་གྱིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མ་འབྲེལ་ན་ དེར་མི་འཁྲུལ་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་དང་མ་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་དེར་མི་འཁྲུལ་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འབྲེལ་པར་ཡོད་ན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གང་ཞིག་གང་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ངོ་བོས་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རྟོག་པར་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་དངོས་སུན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ན། རྟགས་འགའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།

由所量事物之体性有二种，故事物成立亦成二种。如是，所立因与事物异者不能成立不异所立，所立因异者亦不能成立。其中，所立与能立不异者即是自性因。所立与能立相异者即是果相因。不得即是无事物因。
是故，由二者成立事物，一者成立遮遣故为三相：二者是事物成立，一者唯是遮遣因，应当如是观察。
对于"何故唯有二种事物成立"之问，为此说："若有自性关联，则以义知义。"自性关联与以自性体性关联即是自性之关联，若有彼，则使相信因相义之所立相义，此为语义。
问："何故唯有自性关联能以义知义？"为此说："以若无彼关联，则无定不错乱故。"以某者若与某无关联，则彼定不错乱非必然，是故，应知有关联时方为能知与所知，其他则非。
今为显示何者与何关联及何为体性关联，故说："彼于所立义之思维关联，亦因是直接成立义之自性故。"以胜义中，某因是所立义之自性故，彼与彼有关联。

།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྟགས་འགའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་ལས་བྱུང་བའི་ཁོ་ན་ རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་ ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་རྣམ་པ་གང་གིས་འབྲེལ་པར་བརྗོད་པ།།མ་འབྲེལ་པ་ནི་རྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཁོ་ནས་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའི། གཞན་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འབྲེལ་ པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་ནུས་ཀྱི། འབྲེལ་པ་མེད་པ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་ནི་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།གཅིག་ནི་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དགག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ།

所谓"因从所立义而生故"是指因为某些因从所立义而生，故彼与彼无关联。为何唯说所立义之自性与从所立义而生为因之关联？
为此说："非彼自性且非从彼生者，其性质即是与彼无关联故。"凡非与所立同一自性，又非从所立义而生者，以何种方式可说与彼关联？无关联者非为因，因将导致过度周遍之过。是故，唯应说彼之本性及从彼所生二者为关联，其他则不然。
若问："如是，将有何果？"故说："彼之本性与从彼所生二者唯是自性与果。"彼之本性是自性因之关联，从彼所生是果相因之关联。是故说："唯由此二成立事物。"因为彼之本性与从彼所生二者唯是自性与果，故唯此二能成立事物，其他无关联者则不能。是故，事物成立唯有二种，此为定论。
所说"一为遮遣因"者是何？为此说："遮遣成立亦唯由如前所说不得而成。"如前所说"从所得之所知而不得"者，唯此一者是遮遣因。何故？为此说："以若有事物则彼不应理故。"如是，若有事物则不应理。

།མི་དམིགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལས་ཤེ་ན།གཞན་དུ་ན་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དོན་དམིགས་པའི་རེག་བྱར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་མངོན་སུམ་ལོག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྨོས་པའི་ཁྱབ་པར་མི་བརྟེན་པ། དེའི་ཚེ་ དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་དང་།དུས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་དག་གིས་བསྐལ་པའི་དོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་དངོས་པོ་མེད་པར་ངེས་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་དག་སྟེ། དེ་དག་གིས་བསྐལ་པ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ཡུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་པ་རྣམས་སོ། །བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པར་དག་ནི་དུས་ ཀྱིས་བསྐལ་པ་རྣམས་སོ།།དབང་པོས་མི་སོས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་དག་ནི་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཚང་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ ནི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ནི་མི་དམིགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་དགག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁས་མི་བླང་བར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མི་དམིགས་པ་ནི་དགག་པ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །ད་ནི་ དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་སྨོས་པས་དེ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མི་རྨོངས་པར་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དྲན་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྨོངས་པ་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་ སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ།།སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནི་སྟོང་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་རུང་བའི་ངོ་བོ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན། འདས་པ་ཉིད་དུའམ། དེ་ལྟར་ཉིད་དུ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའོ།

如前所说的不得即是成立无事物之言说，此从何而来？为此说："否则，对于处所、时间、自性所隔绝而不成为所得之对境者，即使自身现量已灭，亦能决定无事物故。"若不依如前所说之遍，则于不成为所得之所知、为处所、时间、自性所隔绝之诸对境，能立者之现量虽已灭，亦不能决定无事物。
"尼"字应理解为"因为"之义。处所、时间、自性即是处所、时间、自性等，被彼等隔绝者即如是称呼。其中，为无量处所所间隔者为处所所隔绝。为众多劫所间隔者为时间所隔绝。不为根识所取之事物为自性所隔绝，应如是了知。
因此，所谓"不成为所得之所知"即表示无具足所得之缘。"为处所、时间、自性所隔绝"即表示无具特殊自性之事物。是故，如前所说之不得即是能立遮遣，此为定论。
如是，首先不承许时间差别而说如前所述之不得即是能立遮遣。今为显示由说明时间差别而成立此义，故说："不迷乱之念行"。即是能生念之行，亦即念之种子之义。凡具有不迷乱念行之瓶等，即如是称呼。
"能立者之现量已灭于过去与现在"者，过去与现在时中，凡是空性体性之方位等所得之方位等，与彼相应之体性瓶等，由于是与过去、现在方位相应之体性，故说为过去与现在。否则，若方位等中无瓶等，如何成为过去或现在？能立者即提婆达多等。

།དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡོངས སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་ པར་ན་དེ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར།དེ་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལོག་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་ས་གཞིའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་དེ་བརྗོད་པ་དང་དོགས་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དེར་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའོ། །ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་དང་། འཇུག་པའི་ མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ནི་དེས་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཅན་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ཏེ།སྟོང་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་འགྲུབ་པོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ལ། བུམ་པས་སྟོང་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དྲན་པས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྨོངས་པར་དྲན་ པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བས་ན་ཁར་ཙང་ལ་སོགས་པའི་ཉི་མ་དག་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ནི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་འགྲུབ་ སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་དད་གདགས་པར་ཡང་བླའོ། །མི་རྨོངས་པར་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་སྟོང་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་མི་དྲན་ན། མི་དམིགས་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་སྨོས་པར་བསྟན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་ཞེས་སྨོས་པས་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་པོ་མ་ལུས་པའི་མངོན་སུམ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།

由于是其现量所应遍知，故瓶等是现量。此中，由于是现量所应遍知、与方位等相应之体性，故说瓶等为现量。若究竟义中彼处无瓶等，如何成为现量？
依如是所说之理，能立者之现量已灭于过去与现在，由依于非有，故为他事物之相，即是瓶等空之地基自性之义。
关于"无事物言说得以运行"，无事物言说即是"此处无瓶"之如是识，以及宣说彼体性、无疑虑而往诣彼方位等之运行相。知、说、行相之无事物言说，由彼而运行，故无事物言说得以运行。此即是说，唯有过去与现在境之不得，能成立无事物言说，而非未来境，当如是显示。
如是，未来时分之方位作为有法非为现量，且空方位之体性所得相亦不成立。于过去时，有法亦成为现量，且由念想瓶空体性之方位，正因如此，故说"不迷乱之念行"。
是故，于昨日等日中，忆念瓶等空体性之方位等时，无事物言说得以运行。于现在时，有法瓶等空之方位亦成立为现量，因此于彼处施设无事物差别亦可。
由说"不迷乱之念行"，即遣除因不成，否则若不忆念空体性之方位等，则不得亦不得成立。"过去与现在"即显示已说明时间差别。由说"能立者之现量"，亦显明一切能立者之现量。

།སྒྲུབ་པ་པོ་མ་ལུས་པའི་མངོན་སུམ་སྨོས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། སྒྲུབ་པ་པོ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ལོག་པ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མི་འགྲུབ་བོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལས་ཤེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་ས་བོན་སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་ འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་ཀྱི། གཞན་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྦྱོར་ བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པའོ། །དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །དུ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་ཡོད་ན་བལྟར་རུང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འབྲས་བུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།དཔེ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དུ་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་ བསྟན་ཏེ།དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །དུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་དུ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་ན་དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་ མེད་པ་དག་ཡོད་ན་ནི་དུ་བ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

由说及一切能立者之现量，因不能成立，因为一切能立者之现量隐没于反诘者不得成立。
若问：所说"不得即是无事物言说得以运行"此义从何而来？故说"由彼确定为无事物故"。具未失坏念种子之能立者现量，于过去与现在境之事物隐没，正由彼能确定无事物，而非由其他未来境。如是，已说明前述因之不得体性与时间差别。
今为显示结合差别，故说"彼由结合差别分为十一种"。结合即是成立三相之语言表述，彼由差别成为十一种不得。
为显示种类差别，故说"自性不得"，即自性事物之本体不得。为显示譬喻，故说"譬如此处无烟"。"譬如"是譬喻语，当于一切处如是观察。"此处"显示有法，"无烟"显示所立法。"由于所得之所知对象不得故"等，意即由于具有可见之其他缘时，可见自性之烟不得故之义。
"果不得"即结合为"不得果"之语。譬如说"此处无具无碍功能之烟因"，凡具无碍功能之火、薪等烟因，皆称为彼。"此处"显示有法，"无具无碍功能之烟因"显示所立法。"由无烟故"等，意即由于此处唯无烟故之义。若此处有具无碍功能之烟因，则必定生烟。

། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་མི་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་འདི་ན་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ཤ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས བྱ་བས་ནི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།།ཤིང་ནི་ཤིང་ཤ་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྡོག་པ་ན་དེ་ཡང་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །ཤིང་ཤ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །རང་བཞིན་ འགལ་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་འགལ་བ་ནི་རང་བཞིན་འགལ་བ་སྟེ།དེ་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །མེ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྙད་དོ།།གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་ནི་གྲང་བའི་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགལ་བས་དེ་ཡོད་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འགལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ།དེ་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །གྲང་བའི་རེག་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།གྲང་བའི་རེག་པ་དང་འགལ་བ་ནི་མེ་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་ག་ལ་ཡོད། འགལ་བ་ཁྱབ་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བས་ཁྱབ་ པ་ནི་འགལ་ཁྱབ་སྟེ།དེ་དམིགས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་དངོས་པོ་འབྱུང་པོ་ལ་ཡང་འཇིག་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་བྱུང་བ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་གང་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

第二品
所谓"遍摄不得"，即由遍摄故称为遍摄，对其不得而如是称。譬如说"此处由无树故，无尸摩树"，此为举例。树是尸摩树的遍摄，因其若离则彼亦离。"此处"显示有法，"由无树故"显示因，"无尸摩树"显示所立法。
所谓"自性相违得"，即自性之相违为自性相违，对其得而如是称。譬如说"此处由有火故，无冷触"。"此处"显示有法，"由有火故"显示因，"无冷触"显示所立法。如是，火与冷触相互矛盾，故有火则遮遣冷触。
所谓"相违果得"，即相违之果为相违果，对其得而如是称。譬如说"此处由有烟故，无冷触"，此为举例。"此处"是有法，"由有烟故"是相违因，"无冷触"是所立法。与冷触相违者是火，其果是烟，故凡有烟处即有火，有火处岂有冷触？
所谓"相违遍得"，即由相违遍摄为相违遍，对其得而如此称。譬如说"事物生起亦无决定坏灭"。"决定"即必然之法义。"事物生起"即事物产生义。"事物生起坏灭"显示有法，"无决定"显示所立法。此即显示：凡生起之事物非必然坏灭。

།འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། རྒྱུ་གཞན་ ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་པ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པར་ཁས་ལེན་ཏོ། །རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རས་ལ་ཚོན་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ལྷན་ཅིག་པར་འགལ་བ། དེས་ ནི་རྒྱུ་གཞན་ལྟོས་པ་ལ་ཁྱབ་པས།དེ་བས་ན་གང་ན་རྒྱུ་གཞན་ན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ན་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་ན་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ན་ངེས་པ་འགྱུར་བ་ཉིད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། འབྲས་བུ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་འགལ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ དང་འགལ་བ་སྟེ།དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེ་ནི་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །གྲང་བ་ནི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའོ།།འདིར་ཡང་གྲང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་གྲང་བ་ཡིན་ལ། གྲང་བ་ནི་མེར་ལྷན་ཅིག་པར་འགལ་ཏེ། གང་ན་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་ག་ལ་ཡོད། གང་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་པ་དེར་ནི་གྲང་བའི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཐོགས་པ་ མེད་པ་གང་དག་ཀྱང་ཡོད་རེ་སྐན།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དག་ཡོད་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་འགལ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་སྟེ། དེ་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གང་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ བ་མོའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །བ་མོའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །བ་མོའི་རེག་པ་ནི་ཁ་བའི་རེག་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པར་ བྱེད་པ་ནི་གྲང་བའི་རེག་པའོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགལ་བ་ནི་མེ་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ལ་མེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གྲང་བའི་རེག་པ་ག་ལ་ཡོད། གང་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་པ་དེར་ནི་བ་མོའི་རེག་པ་ཡང་ཡོད་རེ་སྐན། རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་མི་དམིགས་པ་ནི་རྒྱུའི་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། ། དཔེར་ན་འདི་ནི་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲགས་སོ།

这段藏文的直译如下：
此从何而来？说道"因为依赖其他因缘"。如是，承许坏灭依赖其他因缘。凡是依赖其他因缘者，皆非必然，譬如布与染料。此中，决定性与非决定性相互矛盾，彼遍摄于依赖其他因缘，故凡有依赖其他因缘处即有非决定性，凡有非决定性处岂有决定性？
所谓"果相违得"，即与果相违为果相违，对其得而如是称。譬如说"此处由有火故，无冷之因具无碍功能"。"此处"是有法，"由有火故"显示因，"无冷之因具无碍功能"显示所立法。此中，冷之诸因的果即是冷，而冷与火相互矛盾，故有火处岂有冷触？无冷触处岂有冷之因具无碍功能？若有如是功能，必然生冷。
所谓"遍摄相违得"，即与遍摄相违为遍摄相违，对其得而如是称。譬如说"此处由有火故，无温和触"。"此处"显示有法，"由有火故"显示因，"无温和触"显示所立语。温和触即寒触。其遍摄即是冷触，与之相互矛盾者为火，故有火处岂有冷触？无冷触处岂有温和触？
所谓"因不得"，即因之不得为因不得，如是词语相连。譬如说"此处由无火故无烟"。"此处"显示有法，"由无火故"宣说正因。

།དུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཡང་མེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བ་ཡིན་པས། གང་ན་མེ་མེད་པ་དེ་ན་དུ་བ་ཡོད་རེ་སྐན། རྒྱུ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འགལ་བ་ནི་རྒྱུ་འགལ་བ་སྟེ། དེ་དམིགས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ནི་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འགལ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའོ།།སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ནི་སྤུ་གྱེན་དུ་ལངས་པའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི། སོ་ཐམ་ཐམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའོ། ། དེ་དག་ནི་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡིན་པས། སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དག་སྟེ། སྐྲག་པ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བས། དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཅེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་ནི་གང་དག་ལྷགས་པས ཉེན་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་མེའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཉེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཉེ་བ་ཡང་ཡིན་པས་གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉེ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་ན་གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མེའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུས་གྲང་བ་ཟློག་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཅེས་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་འདིར་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ནི་གྲང་བའི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ། མེ་ཉེ་ན་གྲང་བའི་རེག་པ ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།གྲང་བ་ལོག་ན་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལྟ་ཡོད་རེ་སྐན། རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་དམིགས་པ་ནི་རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་ བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་མི་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །ཕྱོགས་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།

以下是这段藏文的完整直译：
"无烟"表示所立法。此中，火之果即是烟，故无火处岂有烟？
所谓"因相违得"，即因相违为因相违，对其得而如是称。例如说"此处无竖毛等差别"。"此处"显示有法，"无竖毛等"显示与因相违之法。竖毛即毛发向上竖立。等等者何？即竖毛等，说"等"字是为摄收齿战战、身颤抖等。彼等既是竖毛等亦是差别，故为竖毛等差别。恐惧相违等亦成竖毛等，为遮除此故说"差别"，此中应知是指为寒所逼者。
"因炽热差别邻近故"中，炽热差别即火之差别。"邻近"即接近，既是炽热差别又是邻近，故为炽热差别邻近，其性即是彼性。因此，由炽热差别邻近，为成立以何种火相能遮寒冷之相，故说"差别"。因此，此中竖毛等差别之因即是冷触。与彼相违非有，火近则遮寒触。寒触若遮，岂有竖毛等差别？
所谓"因相违果得"，即与因相违，其果为因相违果，其得为因相违果得。例如说"此方由有烟故，无具竖毛等差别之人"。"此方"显示有法，"由有烟故"显示因。

།སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ ལྡན་པའི་མི་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་ནི། སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་ཡང་ཡིན་པས་སྤུ་ལོང་ ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་མི་སྟེ།དེ་ཕྱོགས་གང་ན་ཡོད་པའི་དེ་ནི་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་མི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ནི་གྲང་བའི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེ་ཡིན་ལ། མེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་ལ། གང་ན་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ། །གང་ན་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་པ་དེ་ན་གྲང་བའི་འབྲས་བུ་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྔར་ནི་མི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པ གཅིག་པོ་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ།འོ་ན་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དགག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བཅུར་ཡོངས་སུ་ཆུད་པ་རྣམས་མ་ལུས་པ་སྟེ། མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུ་ བར་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་གཞན་ལ། འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་དོན་གཞན་དགག་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དོན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འོ་ན་ཇི་ ལྟར་ན་དེའི་ནང་དུ་འདུ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་ཡོད་པ་དང་། དགག་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་ཀྱང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་གཞན་ཡོད་པ་དང་། དགག་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ཀྱང་། བརྒྱུད་པས་འདིའི་ནང་དུ་འདུ་བར་དགོངས་ཀྱི། དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རེ་ ཞིག་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་དག་ལ་ནི་དུ་བ་མེད་པས་ན།དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ན་དུ་བ་མེད་པ་དེ་ན་དེའི་རྒྱུ་དམིགས་པའི་རེག་བྱར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དག་མི་དམིགས་པས། རང་བཞིན་མི་དམིགས་པར་འདུས་སོ། །སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

"无具竖毛等差别之人"显示所立法。具竖毛等差别者，即具竖毛等之差别，此既是具竖毛等差别者又是人，故为具竖毛等差别之人。彼于何方有，即说为具有具竖毛等差别之人。
此中竖毛等差别之因是冷触。与彼相违者是火，火之果是烟。因此，有烟处有火，有火处无冷触。无冷触处，冷之果竖毛等岂得有？
先前不是说唯从不得为所知而说不得为遮遣之因吗？那么，如何以果不得等及自性相违得等而作遮遣？为此说"果不得等十种关系皆摄入自性不得中"。"彼等"指前述诸法，"皆"指十数完全无余，不得之关系皆摄入自性不得中。
自性不得之关系是一类，果不得等是另一类。如是，果不得等是遮遣他义，而自性相违得等岂非有他义？那么如何摄入其中？为此说"虽他义有与遮遣之关系有别，然由间接"。虽他义有与遮遣之关系有别，然由间接摄入此中，非为直接。如是，首先于果不得中，由无烟故，知烟之因无障碍功能。何处无烟，彼处其因唯应得触不得，故摄入自性不得中。因能立者意乐有别故。

། ལ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་མེ་མི་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་མི་དམིགས་པར་བརྒྱུད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པར་གྲང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། གང་ན་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་དམིགས་པའི་རེག་བྱར་གྱུར་པ་གྲང་བའི་རེག་པ་མི་དམིགས་པས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དུ་བས་མེ་བསྒྲུབས་ནས་གྲང་བ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །དེར་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གྲང་བ་མི དམིགས་པས་ན།རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུ་བ་ཉིད་དོ། །འགལ་བ་ཁྱབ་པ་མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས། ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་དེར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་མི་དམིགས་པ་ཞེས་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གོས་ཀྱི་ཚོན་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་དུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་བར་ལ་ཡང་དུ་བས་མེ་བསྒྲུབས་ཏེ། གྲང་བ་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལོག་ན་ གང་ན་ཡང་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་མེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་དེར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བའི་མེ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་མི་དམིགས་པས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུ་བ་ཉིད་དོ། །གང་དག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་བྱ་བ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དག་གིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཉེ་བར་ བཏགས་ནས།རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་དེ་ནི་བཏགས་པས་འདུ་བ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། བརྒྱུད་པའི་དོན་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ ལ་ཡང་མི་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མས་བཟློག་པར་བརྗོད་པས་འདུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཞིག་གང་དང་མཐུན་པར་འགྱུར། རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནམ། དེར་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ག་ལས་ཤེ་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ མཐོང་བ་གོམས་པ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས།བདག་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བ་རྣམས་མཐོང་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཐ་དད་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་གོམས་པའོ།

以下是完整直译：
有些通过无果而了知无因。有些则通过无自性，如是应当了知能别法火不得及因不得之间接。于自性相违得中，亦由有火而了知无冷，何处有火，彼处应得触性冷触不得，故摄入自性不得中。如是于相违果得中，亦由烟成立火而了知无冷。于彼中亦由应得所知性之冷不得，故即摄入自性不得中。
于相违遍不得中，亦由成立不依待他因而无决定性，遣除决定性。彼亦如前由唯应得所知性不得而摄入。此应由喻了知，如是：衣之染色虽具普遍可见之自性然不得。如是乃至因相违果得中，亦由烟成立火而遣除冷，彼遣除时，于一切处证成无具竖毛等差别之火。彼亦由于彼处应得所知性如是火唯不得，故即摄入自性不得中。
若有谓果与因二者以作用无别而假立无差别，说摄入自性不得中者，彼乃假立摄入，非为胜义。立宗一分亦成似因，间接义亦不应理。于自性相违得等中，亦说由不顺证量遣除而摄入者，何者与何相顺？于自义比量中岂非无有关系耶？
若问："由不得关系差别而有十一种"从何而来？为此说："由见关系串习，自身亦如是了知遮遣，故于自义比量亦说差别。"见诸关系即了知，彼差别显现即串习。

།དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལ་ ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྟོག་པ་ནི་དགག་པ་ཡིད་ ཆེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨོས་ཀྱི། འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་ནི་དེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་མི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ཐ་ སྙད་སྒྲུབ་པའི་མི་དམིགས་པའི་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་།རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་མི་དམིགས་པའི་དགག་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་གང་བ་དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་ཁོ་ན་དག་ལས་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱེ་བྲག་དེ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་ ན་མ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ཚེ་མི་མཐུན་པ་ཅན་དགག་པར་ནུས་པ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ནི་འགལ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འགལ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ནི་འགལ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་མི་འགྲུབ་པ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་དག་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་འགལ་བ་ཡང་ མི་འགྲུབ་ལ།འགལ་བ་མེད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་གང་དག་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ནི་འགའ་ཞིག་ཉེ་བས་མི་ སྣང་ན་ནི་དེ་དང་འགལ་བར་ཡིད་ཆེས་པར་ཡང་ནུས་ལ།གང་དག་འགའ་ཞིག་ཉེ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདུག་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ།

因此，由于对诸关系极为串习的缘故，当自身于某时思维观察时，唯由关系方式而得了知。故于自义比量中亦说不得关系之差别。思维观察即所谓"决定遮遣"之语义。或者，思维观察即"别别了知"之语义。
于自性不得中说差别，而于果不得中则无彼，故问："云何彼等是无错乱性？"为此说："于彼一切成立无有言说之不得中，所说自性相违等得及因等不得遮遣者，唯应由应得所知性而了知得与不得。"此差别于一切所说诸多成立无有言说之不得中皆应观察。若是从应得所知性之因等不得，尔时能成立果等遮遣，若非如是则不能。自性相违等若是应得所知性，尔时能遮遣不顺，若非如是则不能。
何以故？为此说："于其他诸法中，相违、因、果之有无皆不成立。"相违、因、果有无即相违、因、果之有无，于彼等不成立而如是说。此即显示：于非应得所知性者，相违亦不成立，无相违亦不成立；因果有亦不成立，因果无亦不成立。如是，于见到应得所知性相续运行者，若由某法邻近而不显现，则能确信与彼相违；若由某法邻近仍如其本然安住，则于彼得定为无相违。

།དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་ཡོད་ན། དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་སྔོན་མ་མཐོང་བ་གང་ཞིག་ དམིགས་པ་ལ།དེ་ནི་དེ་མེད་པར་ནི་མི་དམིགས་ན། དེ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་གཉིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ངེས་པར་བྱེད་ལ། གང་མེད་ཀྱང་གང་ཞིག་དམིགས་པ་དེ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མེད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་ གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འོ་ན་དེ་ལས་གཞན་པས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། བསྐལ་པའི་ཡུལ་མི་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་བསྐལ་བའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ལོག་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་མ་ལོག་ཀྱང་དོན་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚད་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྐལ་བའི་ཡུལ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། ཚད་མ་ལོག་ཀྱང་དོན་ མེད་པར་གྲུབ་བོ།།ཚད་མ་ནི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཚད་མ་ལོག་པས་རྒྱུ་ཙམ་ལྡོག་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལས་རང་གི་དོན་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཤད་པར་བཞེད་ནས། འདི་སྐད་དུ། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་སོ། འདིས་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ན་བརྗོད་པ་སྟེ་ ཚིག་ཅེས་བྱའོ།།འདི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་ན་འདི་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའོ། །འདི་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟགས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚིག་ཡིན་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་ནི་ཚིག་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེར་སྒྲོ་བཏགས་པས། ཚིག་དེ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

同样地，对于应得所知性，若有先前未见之应得所知性被观察到，而在无彼时不得见，则确定彼二者为因果事物；若无某者而某物仍可得见，则了知彼二者非因果性。如是，已说明由应得所知性而成立无有言说之不得安立。
若问："由此之外能成立何者？"故说："超越境界之不得，即现量与比量远离之相，是疑惑之因。"超越境界之现量与比量远离之自性，是疑惑之因，而非无事物言说之因相。何以故？说："虽量远离，亦不能成立义无。"量远离之相即超越境界不得，虽量远离亦不能成立义无。量是义之果，故由量远离不能成立因之唯一远离。
《理滴广释·饶益学者》第二品终。
于正确认识阐述之余，由自义与他义差别而承许比量有二种，其中已详细说明自义。为说明他义比量，故说："他义比量即宣说三相因。"由此表述故称宣说，即言词。此具三相故称三相。此既是三相又是因故为三相因，对宣说而如是称。
若说比量是正确认识，云何是比量言词？为此说："因施设果故。"因是言词，果是比量，由假立彼，于言词本身说为比量。意谓因是比量之因故称比量。
"彼有二种"是与他义比量相连。若是三相因宣说，云何说有二种？故说："由关系差别。"

།སྦྱོར་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་འགོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའོ། །ཆོས་དེའི་དངོས་པོ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ཞེས བྱ་བའོ།།འདི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ།ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན། དོན་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་དོན་དུ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ ཅན་ཡང་ཚུལ་གསུམ་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ཡང་ཚུལ་གསུམ་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་དོ། །སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བ་ཁོ་ནར་ ཟད་ཀྱི།དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དངོས་པོ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། ལྡོག་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལྡོག་པ་ནི་དངོས་སུ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དང་དངོས་པོར་ ཉེ་བར་འགོད་པའོ།།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མཐོང་ བ་འདི་ནི་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་འགྱུར་བ་བུམ་པ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་སྟོན་པའོ།

关系即言词安立，因此由差别而有二种。若问："何为二种？"故说："具同法性者与具异法性者。"此为同法故称同法，同法之事即同法性。具有彼者即称具同法性者。此为异法故称异法，异法之事即异法性。具有彼者即称具异法性者，意即具随行者与具返反者。
若随行相应是同法性关系，返反相应是异法性关系，义上若有差别，何故说"由关系差别而有二种"？为此说："此二者义上毫无差别。"具同法性者亦须依三相，具异法性者亦须依三相，故一切皆具三相。义上连细微差别亦无。
"除关系差别外"意即此仅是关系差别而非义差别。如是，一者直接表述随行而间接理解返反，二者直接表述返反而间接了知随行。其中，所谓具同法性者，是暂时与事物近立。
"凡应得所知性不得见者，即成立为无有言说之境"，此说明不得见之随行。"如见兔角等其他某物"中，见为无有言说之境，如兔角等。"见"即成立、了知之意。此说明譬喻。"于某处分位应得所知性之瓶不得见"，此说明处所法。自性因相之关系即说明第二因相之具同法性关系。

།གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞེས་བྱ་ནི་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རིལ་གྱིས་མི་རྟག་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་ བསྟན་ཏོ།།རང་བཞིན་དག་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱེ་བྲག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཁོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ནས།རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བར་བྱས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ཐ་མི་དད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བསྟན་ཏོ།།གང་བྱས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ བྱེ་བྲག་མི་མངོན་ཞེ་ན།རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ངོ་བོ་ནི་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཕ་རོལ་གྱི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཞིག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་ པ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་ནོ། །བཙས་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བརྩལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུའི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་ ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །འདི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐ་དད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འདི་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཅན་ནོ།

凡存在者皆是无常，如瓶等。其中，"凡"指任何存在的事物，一切皆是无常，此仅显示随行。"纯自性关系"意即自性因相之关系无差别。
"凡具生者即是无常"此句是第二自性因相之随行。"由成为自性之法差别而为自性关系"即仅由成为差别自性之法而作差别，构成自性因相之关系。如是，虽然生与具生无别，然而说"凡有生者即具生"以显示差别。
"凡所作即是无常"显示第三自性因相之随行。关于"由特征差别"，特征即差别，意为自性因相之关系是差别不显。若问："如何差别不显？"为成立自体故。"依待他作用之体性即所作"，意即依待他者作用而成，任何事物为成立自体而依待诸因之作用，因称为所作故差别不显，是另一自性因相。
"刚生即起"及"由缘差别而有差异"等亦当如是观，即彼等自性因相亦唯依特征差别而成。如是，凡依因作用而成者即称刚作即起，故"因刚作即起故无常"此亦是差别不显之自性因相。缘之差别即是缘差别。此由缘差别而有差异性故，称为由缘差别而有差异者。

།དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཅན་ཉིད་དེ། རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཅན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ཆུང་ངུ་ལས་ནི་བུམ་པ་ཆུང་ངུར་འགྱུར་ལ། ཆེན་པོ་ལས་ནི་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རྫ་མཁན་མཁས་པས་བྱེད་ན་ནི་སྡུ་གུར་འགྱུར་ལ། མི་མཁས་པས་བྱེད་ན་ནི་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའམ། བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔར་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་ཆར་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ།འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་སྒྲ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་དང་། བྱས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་སྔར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར།བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རང་གི་བསྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་བདག་གི་ ཚད་མ་གང་ཡིན་པས་རང་གི་ཚད་མ་དེ་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་།།སྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སུ་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་མོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ པའོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་མཐུན་པར་འབྲེལ་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་ན་དེ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་མི་རྟག་པའི་རང་ བཞིན་ཉིད་བྱས་པ་ཡིན་གྱི།བྱས་པ་ཡང་གཞན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

其事物由缘之差别而有差异，由因之差别而相应。如是，小土团成小瓶，大土团成大瓶；若由熟练陶工制作则成优美，若由不熟练者制作则成丑陋。因此，"由缘差别而有差异故无常"此亦唯是差别不显之自性因相。
关于"存在"或"具生"或"所作"等词显示宗法，前已显示三种自性因相之随行，今依次显示诸宗法。"或"字用以表示"存在"、"具生"、"所作"等词之不同关系。
为配合前说自性因相之定义："与彼性相关之所立法即为自性因相"，故说"彼等一切所立法"。前所说三种自性因相之宗法，由各自量度，唯证成与能立法性及所立法之关系。能立法之自性即能立法性，与能立法性相关即随顺能立法性。相关即随顺，亦即随行之意。
对于所立法中成立与能立法性相关者，由自身量度而成立与能立法性相关之所立法，唯对此等宗法称为因相。若问："为何所立法与能立法性相关？"故说"实际上彼即是其自性故"。如是，胜义中所作性即是无常之自性，非所作是一物而无常是另一物。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །ཅེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གྲུབ་ལ་དེ་མ་གྲུབ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱས་པ་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་ལ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གྲུབ་ན་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་གཉིས་དོན་དམ་པར་ན་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་བྱས་པ་ཉིད་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཕྱིས་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་པ་སྲིད་ན། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་གི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་འགའ་ཞིག་མི་འཇིག་ཀྱང་ སྲིད་དོ།།འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་ཚང་བང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ན་ཡང་དུ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དུ་དུ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུ་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བར་འབྲས་བུ་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཡང་སྔར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཕྱིས་ནི་རྒྱུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོའི་རྟགས་ སུ་ངེས་ན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་མ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ཞིག་ཡོད་པ་ལ་གལ་ཏེ་དེ།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་དམིགས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ།

若问如何，凡由因缘所作者，即是具有坏灭自性。自性亦为因相，此中唯显所立之自性即是因相。
如何不与所立相关？如是，与彼性相关者称为自性。若问何故？若能立成而所立不成，则无其自性故。若能立法所作性等已成，而所立无常性等未成，则此时所作性与无常性二者胜义中非一自性。
又说"错乱亦有可能"者，若于已成所作性后，由形状等他因使成无常性，尔时则有错乱可能。形状等亦依自缘而生，故非必然生起，是故亦可能有不坏灭者。
关于果相之结合，即显示唯同法相之比量因相结合。"何处有烟彼处有火"中，"何"即于何处有烟，彼一切处有火，此即随行。如灶等为喻。"此处亦有烟"即于所欲处显示有烟，即显示宗法。
此中唯于已成因果事物，说果为证成因之因相。于果相亦应先成立因果体性，后为成立因而说果为因相。如是，若确定为自性相则能令了知，若不确定则不能。
关于异法相之结合，即说明诸异法相比量：凡存在而为所缘之所知者，必定为所缘。即若某物存在，若为所缘之所知所缘，则彼时必定被缘取，由此显示返遮。

།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ན་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ བུམ་པ་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དམིགས་པ་ལྟར་འདི་ན་བུམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་མི་ མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་ཡོད་པའམ་སྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པའམ། བྱས་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་ཆར་གྱི་ཡང་ལྡོག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་ནི་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའམ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་བསྟན་ཏོ།།རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །མེ་མེད་ན་དུ་བ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ན་ནི་ཡོད་ཅེས་པས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་གཉིས་སུ་མངོན་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་གཞན་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ན་ཆོས་མཐུན་པས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ནུས་པའི་སྒོ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།ནུས་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་མེད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྡོག་པ་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་ པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ནུས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནུས་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་མེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

例如青等差别，此为异法喻。此处所缘之所知瓶不如是可得，即如所缘之所知青等差别可得，此处瓶则不然。"此"即显示所欲处。"不可得之结合"即此为不可得之异法相结合。
"若无常性则无存在或具生或无所作性"，此显示自性因相三者之返遮。"声是存在或具生或所作"，此显示诸宗法。"自性之结合"即彼等为自性因相之异法相结合。
"无火则烟必不生"即显示返遮。"此处有"即显示宗法。"果相之结合"即显示果相因之异法相结合。
同法相比量中已具随行、宗法及二相显现，云何说他比量为三相因陈述？为此说"义中由同法亦了知异法相之结合"。由于功能门中于同法相结合能了知异法相，故无如前所说过失。
若问何为功能？说"若无彼则无所立随逐因相故"。若无返遮，则所立不随逐因相。如是，由异法了知随行。于异法相结合中亦由功能了知随行。
若问彼功能复为何？说"若无彼则所立无时因相无不得成故"。若非所立随逐因相。

།དེའི་ཚེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་ན་ལྡོག་པ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་མེད་ན་གཅིག་ལོག་པས་གཞན་ངེས་པར་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་ ཏེ།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོས་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་གཅིག་ལོག་ཀྱང་གཞན་ལྡོག་པར་ངེས་པ་མེད་དེ། འགའ་ཞིག་ལ་རྟ་མེད་ཅེས་ཏེ་བ་ལང་དག་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡང་རུང་ཅི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་བདག་གོ། །དེའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་ནི་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའོ། །འདི་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ་འདི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེས་ནི་ལྡོག་པ་བརྗོད་པས་འབྲེལ་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་གཅིག་ལོག་པས་གཞན་ལྡོག་ པར་འགྱུར་གྱི།མེད་ན་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་གང་འགའ་ཞིག་ལྡོག་པས་གཞན་ལྡོག་པར་བརྗོད་དེ། དེས་ནི་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་འབྲེལ་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལྡོག་པའི་ཚིག་གིས་ནི་འབྲེལ་པ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལྡོག་པའི་ཚིག་ཁོ་ནས་འབྲེལ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ཡང་ རུང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ཡང་རུང་སྟེ།ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པས་ཀྱང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྟགས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འོན་ཀྱང་བཤད་ པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བཤད་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ཀས་ཀྱང་རྟགས་ནི་སོ་སོར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་གཉིས་སྦྱོར་བ་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གཅིག་ལ་ཆོས་མཐུན་ པ་ཉིད་ཅན་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚིག་གཉིས་སྦྱོར་བ་ངེས་པ་མེད་དོ།

那时，为何所立不存在时也不会存在？若问"无随行则不成返遮"此说从何而来？答曰："若无自性关联，则一者返遮不定能返遮他者。"若无自性关联及以自性本质关联，则虽一者返遮，他者返遮亦不决定，如某处无马而非无牛。
"彼亦是一切之二相"者，即一切事物之任何关联，凡其所有，皆摄于二相中。所谓"彼之本性及从彼所生"，其中"彼之本性"即彼之自体，彼之自体之事即彼之本性。此为彼之本性相，故此为彼之本性相。从彼生起即从彼所生。此为从彼所生相，如是词句相配，此前已说。
"由彼说返遮当显关联"者，因为有关联则一者返遮时他者返遮，若无则不然，此因说明由某者返遮则他者返遮，由此说明所返遮与能返遮二者之关联。是故，返遮语唯摄关联。
若问如是又将如何？答曰："凡是关联即名随行"，所显关联即是随行。因此，无论从随行门或返遮门，以一语即能显示因于同品存在及异品不存在，即无论从随行门作结合，或从返遮门作结合，然依所说方式，于同品异品二者之有无解说，即是显示有无。二者皆各别成立因相。如是则"二语结合无定"者，是故于一结合中同法相及异法相二语结合无定。

།རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་སྡུད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཏན་ཚིགས་གསུམ་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་དམིགས་ན། དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྡོག་པ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གྲུབ་པ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྡུད་ པ་ཡིན་ནོ།།མི་དམིགས་པ་ལ་ལྡོག་པ་སྡུད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཕྱོགས་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་བསྟན་པ་མེད་པར་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ ཀ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བསྟན་པར་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ངེས་པ་འདི་ནི་མེད་དོ།

首先，已经说明了果因和自性因的随行与返遮二者相互涵摄。由于有第三种因，故说"于不可得亦然"，意即不仅仅是果因和自性因。
凡存在且成为所知所见者必定可见，如此显示若不可见，则了知如是不存在，因此成立随行。即当说明若成为所知所见之存在者必定可见这一返遮时，由不可见所知所见者的力量，即能了知其不存在，因此唯摄随行已成立。如是则摄随行。
关于不可得摄取返遮，应由自身观察。
对于同法与异法二种比量，岂非未说前提？若问何以无前提陈述而能了知？因此说"于此二种结合亦无定须说前提"，即无必须说明前提的确定性。

།འདི་ལྟར་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བྱས་ན་འདི་ན་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་བུམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པར་ཤུགས་ཀྱིས་འདི ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གང་དང་གང་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དང་དེ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ཕྱོགས་བསྟན་ཅི་དགོས་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི ཡལ་གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ནི།དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ང་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དངོས་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་ན། གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྡོག་པ་བརྗོད་ན། འདི་ན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བུམ་པ་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་ ཞེས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པས་ལྡོག་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་གཉི་གའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་རྟོགས་པས་དམ་བཅས་པ་མ་བསྟན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་གང་རྟོགས་པ་མེད་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཤུགས་ཀྱིས་དམ་བཅའ་བའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ལ་ངོ་མི་ཆོད་པ་ཅི་ཡོད། འདི་ལྟར་སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ངེས་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཁྱད་པར་བསྟན པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་བསྟན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།དེ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའི། སྤྱོད་པ་བརྗོད་པར་ནི་ཕྱོགས་བསྟན་ཀྱང་ཉེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲོས་སོ། ། ཅི་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དགག་པར་དོགས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འདི་སྐད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

如是，从同法性的结合中，凡是作为所知所见而不可得者，即是无的言说对象。这意味着，凡是作为所知所见而不可得的一切，都是无的言说对象。当以摄取一切事物而作随行时，此处若说"作为所知所见的瓶子不可得"这一前提法，则由其力便成立"此处无瓶"。这是说，以摄取一切事物而作随行时，凡处说明前提法，彼处所证便由力而成就，何须说前提？
同样，于异法性的结合中，凡是有的言说对象中存在且成为所知所见者，必定可见。这意味着，凡是有的言说对象中的一切事物，若成为所知所见，则必定可见。当说此返遮时，此处若说"如是瓶子不如是可见"这一前提法，则由其力便成立"此处无有的言说对象"。这是说，由摄取一切事物而说明返遮，以及前提法这二者的力量，便能了知所立，故不说立宗。否则，应说明所不了知者。
若由力便能了知立宗之义，则于立宗语有何不足？如是，由场合的力而确定颠倒认知对境之义，以及由前提法和差别显示的力量而通达立宗之义时，说明前提有何用？这应当观察于决定语的表述，而在行为表述中，即使说明前提也无任何过失。正因如此，故说"无定"。
若完全否定说明前提成为唯一怀疑，则此时应说"决定不应说明"。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པར་ཕྱོགས་མི་བསྟན་པར་ཆུག་ན། སྤྱོད་པ་བརྗོད་པ་གང་དུ་བསྟན པ་དེར་ནི་ཕྱོགས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་ལ།མཚན་ཉིད་ཅི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཤིག་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་དང་། བདག་ཉིད་དང་། འདོད་པ་དང་། མ་བརྩལ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་གང་ཞིག་ རྒོལ་བའི་འདོད་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཅིང་།མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ནི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི། རང་གི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ངོ་བོ་གཞན་དུ་འོས་པ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་ཞེས་བཤད་མོད་ཀྱི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་པ་ཉིད་ ཡིན་ཡང་རུང་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བསྣན་པས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཀྱི།ངོ་བོ་གཞན་སྤང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་གཞན་དང་ཡང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ གཏན་ཚིགས་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་སྒྲ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ཞིག་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། མིག་གིས་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་མིག་གིས་གཟུང་བ་དེ་ནི་སྒྲལ་མ་གྲུབ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྣན་པ་མེད་པ་ མིག་གིས་གཟུང་བ་བསྟན་པ་ཡང་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འདིར་ནི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལྷག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསྣན་པའི་ཚིག་གིས་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་པ་ཟློག་གོ།




我来为您翻译这段藏文佛教逻辑学著作：
如果不明确指出命题陈述的论题，那么在说明行为时就应当解释什么样的论题应当被阐明。如果问及应当阐明具有什么样特征的论题，就应当说明：论题是仅仅通过自性、本质、意愿和未经推求而应当阐明的。这意味着，凡是立论者意欲证成的对象，仅以其自性来显示为所证事物的本质，且不被现量等所否定的这样的对象，就是论题。这是其概要义。
分支义则是：所谓"以自性"是指唯一被认为是所证，意即论题除了所证的本质之外不应当是其他本质，因此说"以自性"，应当理解为仅仅是所证。"唯以自性"是指仅仅被认为是所证，而不是即使是能证也可以的意思。通过添加这一说明，表明唯独将纯粹的所证本质称为论题，而不是要排除其他本质。
那么，具有什么其他所证本质的陈述是什么呢？例如，在证明声音是无常时，如果说"眼所见性"这个因在声音上不成立因而是所证，就如有人说"声音是无常的，因为是眼所见的"，这里的"眼所见性"因为在声音上不成立而成为所证。因此，若不加限定而陈述眼所见性，也会导致其成为论题。
如果问：为什么在其中存在所证本质就不是论题呢？这里说"因为这里仅仅表述为能证，所以不仅仅被认为是所证"。虽然眼所见性具有所证的本质，但是当表示为因时，并不仅仅是所证的自性，也具有能证的本质。因此，虽然是所证，但由于额外具有能证的本质，通过附加词避免其成为论题。

།བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་དེའི་ཚེ།རྒོལ་བས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་ཁོ་ནས་བརྗོད་ པས་སོ།།གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཕྱོགས་སུ་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ཁས་བླངས་ཏེ། ཚད་མར་བྱེད་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བསྟན་བཅོས་དེ་བྱེད་པས་ བསྟན་བཅོས་སྒྲུབ་པ་མང་ཞིག་ཁས་ལེན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་བསྟན་བཅོས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བའི་བསྟན་བཅོས་དེ་གང་གིས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་བྱེད་པ་དེས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཆོས་ཅན་ལ་གལ་ཏེ་ཆོས་མང་ཞིག་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ཀྱང་འོན་ཀྱང་།དེའི་ཚེ་རྒོལ་བ་དེས་ཆོས་གང་བསྒྲུབ་ པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་ཁོ་ནས་ཆོས་གང་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་རྒོལ་བས་བསྟན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཁས་ལེན་ པ་དེའི་ཚེ།རྒོལ་བ་བསྟན་བཅོས་ཁས་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་འདོད་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ཁས་བླངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ལ་རྩོད་པར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་འཆད་དེ། དངོས་ པོ་གང་རྩོད་པ་བྱུང་བའི་རྩོད་པའི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཉིད་གྲུབ་པར་འདོད་པས་བསྒྲུབ་པ་བཀོད་པའི་དོན་དེ་ནི་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དོན་དེ་ཚིག་གིས་མ་བརྗོད་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

所谓"本质"是指当时立论者所说的能证。这意味着，通过能证的陈述，凡是由本身所要显示的义理，唯独是论题，而不是论著作者所要显示的义理。这就是其含义。因此，是指仅仅用论题来表述立论者所要显示的内容。
即使依据某些论著来陈述能证，这是说，虽然依据某些论著确定为论题的确定性并非确定，但是如果承许论著作为量，这就是其含义。即使该论著的作者承许许多能证，这是说，立论者依据某论著陈述能证时，即使作出该论著的论著作者对于有法这一错误认识的对象承许了许多法，然而当时那个立论者想要证成什么法，那个才是所证，而不是其他的。这表明唯有立论者想要证成的法才是所证，而不是论著作者的意愿。这是说，当立论者承许所谓"想要显示"的论题时，即使立论者是通过承许论著而说，也唯独是自身想要的法才是所证，而不是论著作者所承许的。
所谓"意愿"，是解释"想要证成争论所涉及的义理"这一词义。即对于某事物产生争论时，由于想要成立该争论基础的事物而安立能证，这称为意愿。即使未用言语说出，那也是所证，这是说，即使未用言语表述那个错误认识的对象义理，但那确实唯独是所证。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྩོད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནར་རྩོད་པ་གང་གི་ཕྱིར་རྩོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན། རྩོད་པའི་གཞི་གང་ལ་དེ་ཚིག་ཏུ་མ་བརྗོད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདུས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ།མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས། གཞན་གྱི་དོན་དུ་མཐོང་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བདག་གི་དོན་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིར་གལ་ཏེ་དམིགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ན་གཞན་གྱི་དོན་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན།གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པས་སྒྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་འདོད་པས་ཡུལ་དུ་ བྱས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་སེལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཡང་། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་གིས་སེལ་བར་བྱེད་ན། དེའི ཚེ་དོན་དེ་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མཉན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོགས་པ་ནི་ཉན་པ་སྟེ། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉན་པ་ལ་གྲགས་པའམ། ཉན་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ ནི་མཉན་དུ་རུང་བའོ།།མཉན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མཉན་དུ་མི་རུང་བ་སྟེ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གྲགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མཉན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

若问为何如此？因为这是争论的基础。因此，正是为了那个而进行争论，那么这争论怎么会不是唯一的所证呢？若问：对于作为争论基础的那个，即使未用言语表述，为何也想要作为所证？为此，举例说："因为是和合的缘故，眼等是为他人之利，如同床座等支分。"譬如，床座等支分因为是和合的本性，所以被见为他人之利，同样地，眼等也因为是和合的本性，所以是为他人之利 - 这是应用的含义。
在此，即使未说"为自我之利"，但证成为自我之利，这是说，在这个应用中，即使未说"眼等是为自我之利"，但仍在证成唯独是为自我之利。若不如此，仅仅是为他人之利的话，就会成为成立已成。对自我的错误认识而作的唯一证成，因此那才是所证。由此表明，并非仅仅所说的才是所证。这是说，因为即使未如此说，但由于已成为意愿的对象，所以想要作为所证，因此不是仅仅所说的才是所证。怎么说呢？由意愿所取的对象也确实是所证。
所谓"未被破除"，是为了表明：即使具有该相，但若所要证成的义理被现量、比量、共许和自语所破除，那就不是论题。这是说，即使是具有所说相的义理的证成场合，但如果被现量、比量、共许和自语所破除，那时该义理就不是论题，为了表明这一点而说"未被破除"。
其中，被现量所破除，例如"声音不可闻"。所谓"触"是听，即鼻识的意思。为听所共许或为听所取即是"可闻"。不应被听即是"不可闻"，意思是不会为耳识所共许。因此，在此声音是有法，不可闻性是所证法。

།སྒྲ་ནི་མཉན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་དམ་འཆའ་ ན།དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་སོ་ཅོག་གིས་རང་གིས་རང་རིག་སྟེ། དེས་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རང་གིས་རིག་པའི་གྲགས་པས་མཉན་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ ན་བུམ་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བུམ་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་ན།བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སེལ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་ལ། བུམ་པ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། གྲགས་པས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་རི་བོང་ཅན་ནི་ ཟླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ལ་ལ་ཞིག་རི་བོང་ཅན་ནི་ཟླ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་ན། དེ་ནི་རི་བོང་ཅན་ཟླ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་གནག་རྫི་མོ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་པར་ བྱར་རུང་བས་སེལ་བར་བྱེད་དེ།སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་ཡང་ཟླ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་། །རང་གི་ཚིག་གིས་སེལ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཡང་།དེ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཏོ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཁོངས་སུ་འདུས་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ཚིག་ཀྱང་ཚད་མར་ག་ལ་འགྱུར། ཚིག་དེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ལོ། །ཕྱོགས་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པར་མཁྱེན་ནས། ཕྱོགས་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཡང་བཞི་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནའོ།

若立论"声音确实不可闻"，这会被现量所破除。如此，耳识显现为声音的形相，这是一切有情各自所自证的，因此，由自证知可闻性的共许而破除不可闻性。
被比量所破除，例如若立论"瓶是常住"，则被"所作性"等比量所破除。如此，所作性被见为无常，而瓶也是所作性，因此怎么会是常住呢？
被共许所破除，例如"有兔者非月"。若有人立论"有兔者不应以月的声词来表述"，这会被从牧女以上所有人都共许"有兔者可用月的声词表述"而破除。或者，由于一切义都可以用一切声词来表述而破除，因为声义关系是假立的缘故。例如，瓶子也可以用月的声词来表述。
被自语所破除，例如"比量非量"。若有人说"比量不是量"，这与自语相违。若比量不是量，则该言说本身也不成立。如此，言说包含在比量之中，若比量不是量，言说怎么会是量呢？若该言说不是量，为何要说它呢？这就与自语相违。
关于"如似能立之所破"，知道与教证相违包含在自语相违中，所以说"如似能立"。或者，因为教证不依赖于事物力量而转的比量，所以不相违，因此说"四种"。"如是"是指按所说的方式。

།གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མི་ འདོད་པ་དང་།སྨྲས་པ་ཙམ་དང་བསལ་བ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་གྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་། མ་གྲུབ་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཉིད་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བསྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་།སྨྲས་པ་ཙམ་ལས་བཟློག་པ་དང་། བསམས་པ་ཙམ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དེ་ནི་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒོལ་བའི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་འདོད་པ་སེལ་བའོ། །འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པ་ཙམ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །མ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱོགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེས་པ་དང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་ བ་བཤད་པར་བཞེད་ནས།གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྨྲས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པས་ཚུལ་གཅིག་མ་སྨྲས་ན་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཚུལ་གསུམ་ལས་གལ་ཏེ་གཅིག་ཉིད་མ་བརྗོད་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་མ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྨྲས་ཀྱང་གོ་བར་བྱ་བ་དང་གོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ལ་མ་གྲུབ་བམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་གསུམ་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྨྲས་ཀྱང་།གལ་ཏེ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉིས་ལ་མ་གྲུབ་བམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་ན། འོན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གཅིག་མ་ གྲུབ་བམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཆོས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།

对于"已成立和未成立而欲证成，以及立论者自身当时不欲证成，仅仅言说和遮除的相反"是所立，这里"相反"一词应当分别应用于每一项。因此，表明应当观察：与已成立相反、与未成立而欲证成相反、与立论者自身当时不欲证成相反、与仅仅言说相反、与仅仅思维相反，这些是宗。如此首先是从相反角度说明宗的定义。
现在开始阐述能立的本质。"其本质"即是"唯一所立"的意思。"立论者的意乐"是遮除论著作者的意乐。"意乐"不仅仅是言说而已。"未被遮除"是"宗法"的意思。"宗"是"所立"的意思。
如此，宗的定义已无过失地阐明。这样已经说明了具有正确定义的比量。为了解释似比量，说"他比量即是宣说具三相因"。说"说"字是为了显示与似因的关联。
其中，若三相中未说一相，也是似能立。"宗法、同品遍、异品遍"这三相中，若仅仅未说其一，那时就成为缺减这一似能立过失。即使说了，若对于所诠和能诠二者未成立或生疑，也是似能立。也就是说，即使说了三相中任何一相，如果对于立论者和对论者二者未成立或生疑，那也是似能立。如此首先总说似能立。
为了别说，说"若与有法相关的一相未成立或生疑，则是不成因似因"。与有法相关即是与有法关联，称为宗法。

།དེ་མ་གྲུབ་བམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྒྲ་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ནི་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉིས་ག་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །ཤིང་རྣམས་ལ་སེམས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཤུན་པ་ཐམས་ཅད་བཤུས་ནས་འཆི་བ་ ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལས་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་ན་རེ་ཤིང་རྣམས་ལ་སེམས་པ་ཡོད་དེ།ཤུན་པ་ཐམས་ཅད་བཤུས་ན་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། ཤིང་དག་ལ་ཤུན་པ་ཐམས་ཅད་བཤུས་པས་འཆི་བར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་མ་གྲུབ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཚེ་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཆི་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། ཚེ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་འགག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཚེ་འགག་པའོ། །མཚན་ཉིད་དེ་འཆི་བ་གང་ལ་འཆི་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཚེ་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་འཆི་བ་ཁས་ལེན་གྱི་སྐམ་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཤིང་དག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་འཆི བ་ཤིང་དག་ལ་མི་སྲིད་པའོ།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་ནམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་གྲངས་ཅན་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཚེ། གྲངས་ཅན་ན་རེ་བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་པ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རམ་མི་རྟག་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྐྱེ་བའམ་མི་རྟག་པར་ནི་གྲངས་ཅན་བདག་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ནི་ཅི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་དམ། དེའི་གཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ། གཏན་ ཚིགས་བདག་ཉིད་དམ།དེའི་གཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་མེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་རླངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རླངས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་རླངས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ནི་རླངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། རླངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其未成立或生疑，即是不成因似因。为了说明例子，说"比如，在证成声是无常时，以'是眼所取'为因，对双方都不成立"。声音不是眼所取这一点，立论者和对论者双方都不承认。
在证成诸树有情识时，"完全剥皮则死"对对论者不成立。即当胜论派说"诸树有情识，因为完全剥皮则死"对佛教徒立论时，对佛教徒来说，诸树完全剥皮而死这一点不成立。
为什么不成立呢？说"因为他们承认死亡是以识、根、寿命止息为相"。"识、根、寿"为词的安排。它们的止息即是识、根、寿的止息。以此为相的死亡，即是以识、根、寿止息为相的死亡。佛教徒承认这样的死亡，而不是仅仅干枯。"这在诸树中也不可能"是说这样的死亡在诸树中不可能存在。
在证成乐等无情识时，"是所生或无常性对数论派立论者自身不成立"。即当数论派对佛教徒立论说"乐等无情识，因为是所生或因为无常"时，乐等是所生或无常这一点对数论派自身不成立，因为他们认为任何东西都不生不灭。
同样，"若对其本身或其所依生疑则不成立"，即当对因本身或其所依生疑时，那时就是不成因似因。这里的例子是"比如，在证成火时，对蒸气等事物性质生疑的和合诸大种"。"蒸气等"即是诸蒸气等。"彼等之事物"即是蒸气等事物，意思是蒸气等的本质。

།འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་སྟེ། མེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་བྱེད་ན་གང་གི་ཚེ་འདི་ཅི་རླངས་པའམ། རྡུལ་ ལམ།དུ་བའམ། ཁུག་རྣ་ཡིན་ཞེས་རླངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། རི་སུལ་འདི་ན་རྨ་བྱ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨ་བྱའི་སྒྲ་ འབྱིན་པ་ནི་རྨ་བྱའི་སྒྲའོ།།རི་སུལ་ནི་རིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། རིས་སུལ་འདི་ན་རྨ་བྱ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཚད་མར་བྱེད་ན། དེ་ན་རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲགས་པ་ནི་དེ་ལ་དེས་ན་འདོད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་རི་སུལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ། །ཇི་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེ་ ན།སྒྲ་གྲགས་པའི་ཡུལ་མི་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨ་བྱའི་སྒྲ་དེ་གྲགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ། རྨ་བྱའི་སྒྲ་འདི་རི་སུལ་གང་ན་གྲགས་ཞེས་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཀུན་ན་གནས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ན་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་དམིགས་ པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་དོ།།སུ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ན་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ན་ཐམས་ཅད་ན་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པར་བརྗོད་པའི་བདག་དེ་ཉིད་མ་ གྲུབ་བོ།།ཕ་རོལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡིན་ཞེས་གྲགས་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་དམིགས་སོ། །བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་ པ་དེའི་ཕྱིར།བདག་ནི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པར་ངེས་སོ་ཞེའོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའི་ཚུལ་གཅིག་མ་གྲུབ་ན་ཡང་མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པ་ལ་མ་གྲུབ་ན་མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

诸大种和合即是大种和合。当以此作为证成火的因时，若对"这是蒸气、尘埃、烟雾还是雾气"等蒸气等事物的性质生疑，则成为不成因似因。
为了说明对其所依生疑，说"比如，'因为听到孔雀的叫声，所以这山谷中有孔雀'这样的情况"。孔雀发出的声音即是孔雀声。山谷是山的一部分。如果有人以"因为听到孔雀的叫声，所以这山谷中有孔雀"作为量，那么虽然孔雀声确实被听到，但与之相关的山谷则生疑。
怎样生疑呢？说"如同声音传出的地点不确定"。对那孔雀声传出的地点生疑，即对"这孔雀声是从哪个山谷传出"产生怀疑。
若有法不成立也是不成，"比如，在证成我遍一切处时，以'具有遍一切所缘之功德性'为因"。遍在即是遍一切处，意思是存在于一切处。"具有遍一切所缘之功德"为词的安排。其事物性即是遍一切所缘之功德性。若有人以遍一切所缘之功德性来证成我遍一切处，则成为所依不成因，因为所说的具有遍一切所缘之功德性的我本身就不成立。
对方的观点是这样的：乐等是我的功德，这些功德被遍在一切处的天授所缘。由于无作用，我无来去，因为其功德皆被缘取，所以我必定遍在一切处。
卷第三
同样，若不成立异品无之一支，也成为不定因似因。这是说若不成立遮遣，则应视为不定因似因。

།དེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལའམ། ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞལ་བྱ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །མི་རྟག་ པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་དོ། །རེག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ལ་རེག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་དོ། །དེས་ནི་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཚུལ་དེ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ལ།གང་གི་ཚེ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚོ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མི་ལ་ལ་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའམ། འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མི་ལ་ལ་ཞིག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་ སྨྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་པ་དེ་མིང་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ་ལྡོག་པ་ ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明这一点，举例说明：在证成声是常等性质时，所量性等性质存在于同品和异品的全部或一部分中的情况。所谓常性等性质，即是常性等。同样，所谓所量性等性质，即是所量性等。
例如，在"因为是所量故，声是常"的论证中，所量性遍在同品和异品一切中。在"因为是无常故，声非骤然生起"的论证中，无常性存在于同品的一部分中，也遍在异品一切中。在"因为是无常故，声是骤然生起"的论证中，无常性遍在同品一切中，也存在于异品的一部分中。在"因为非触故，声是常"的论证中，非触性存在于同品和异品二者的一部分中。这说明了共不定因的四种情况。
同样，若对此支分生疑，也必定是不定因。这是说，当对异品无性生疑时，也必定是不定因。为了说明这一点，举例说："如在证成某欲说之人非遍知或具贪等时，以说话等性质为因"。若有人说"因为能说话，故非遍知"，或说"仅因能说话，故具贪等"，则其说话性等性质必定是不定因。
若问此不定因如何称呼？说"是对异品遮遣生疑"。由于此因对异品的遮遣生疑，故称为对异品生疑，意即对遮遣生疑。

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ལ་ཞིག་སྨྲ་བར་མ་མཐོང་བ་ལ། མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་ལྡོག་པ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ལྟར་ན་འདི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྨྲ་བ་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ ཡུལ་བལྟར་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྨྲ་བར་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཡུལ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ལྡོག་པ་བསྒྲུབ་པར་བཟོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པ་ལ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་མི་དམིགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ ལོག་པའི་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།མི་དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྨྲ་བ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་འགལ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྡོག་པ་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྨྲ་བར་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྨྲ་བ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཉིད་འགལ་བ་མེད་པས་སྨྲས་པ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཅི་ལྟར་འགལ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གང་ལ་འགལ་བ་གང་ཅི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས ཅད་ནི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ།གཅིག་ནི་དངོས་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལས་གྱུར་པའི་འགལ་བའོ།

有人问：某些遍知者未被见到说话，因为未见到，岂不是已成立遮遣？为何说这是不定因？
为此说："未见到遍知者说话"这种不见形态，由于是不可见境性而成为疑惑之因。虽然未见到遍知者说话，但这种不见由于是不可见境的本性，所以只是疑惑之因，而不能成立遮遣。因此，对于非遍知者的对立面，说话等的遮遣成为疑惑。这是因为对不可见境的不见唯是疑惑之因，所以对非遍知者的对立面即遍知者，从说话特征的因的遮遣会产生疑惑。
若说：虽然不见由于是不可见境的本性而不能成立遮遣，但可以通过见到自性相违而成立。
为此说：因为说话性与遍知性无相违故。说话性与遍知性并不相违，因此即使未见到，也不能成立"凡是遍知者必定不说话"这样的遮遣，因为这是有疑惑的。意思是说，即使见到遍知者说话，由于说话性与遍知性不相违，所以说话性不能成立从遍知性中遮遣，因为会产生疑惑。
若问：这二者为何不相违？为此说：事物的相违有二种。所有一切相违都包含在这两种之中，第一是事物性相违，第二是特征性相违。

། །དངོས་པོ་ལས་གྱུར་པའི་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཞན་ཡོད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྟེ། གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དངོས་པོའི་རྒྱུའི་ཚིག་མ་ཉམས་པར་རྒྱུ་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ན། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་ཉེ་བར་གྱུར་ན་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འགལ་བར་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་གཉིས་ལ་གྲང་བའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ན། གང་གི་ཚེ་ཚ་བ་ཉེ་བར་གྱུར་བ་ དེའི་ཚེ་གྲང་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འགལ་བར་རྟོགས་སོ། །གཅིག་གིས་གཅིག་སྤོང་བ་སྟེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་ཏེ་ གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ་དེས་འགལ་བའོ། །དཔེར་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འགལ་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ ཡང་སྨྲ་བ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་གང་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་ལྡན་པ་ལ་མི་སྲིད་དེ། སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཉེ་བར་གྱུར་ན་ལྡོག་པ་ཡང་མ་ མཐོང་ངོ་།།སྨྲ་བ་ཉིད་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྤངས་པས་སྨྲ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟློག་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། མི་འགལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་ཀྱང་མེད་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དུ་འགལ་བར་མི་བརྗོད་པར་དེར་དངོས་པོ་གཉིས་པ་མི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་ བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པ་ལ་ཡང་ལྡོག་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་བོ།

为了说明事物性相违，说道："在因缘具足无缺时生起，而当其他事物存在时则不存在，故为相违，如冷触与热触。"这是说，当事物的因缘词语未损坏而因缘相续运行时，若其他事物接近则退却，此时便可判定为相违。例如，冷触与热触二者，当冷的因缘具足无缺而生起时，一旦热接近，冷便退却，就是这样。这二者在世间被认知为相违。
"仅以一者排除另一者而住的特征，如有与无"，这是指某者以一者排除另一者而住的特征，即是以一者排除另一者而住的特征。其事物仅以一者排除另一者而住的特征，以此相违。例如有与无二者，有是通过排除无而安立，无是通过排除有而安立。
"这两种相违在说话性与遍知性中都不可能"，这是说这两种相违都不可能存在于具有遍知性和说话性的情况中。因为未见到当说话性的因缘具足无缺而生起时，遍知性接近则退却的情况。既不是以排除说话性而安立遍知性，也不是以排除遍知性而安立说话性。
若说：即使无相违，在无相违的情况下，说话性仍会被遍知性遮遣。
为此说："因为有不相违，即使不见也不能证知为无"。在未说明相违之处，仅凭不见第二事物就不能确信其为无。以说话性遮遣来证成非遍知性，这种情况暂且如此存疑。
为了说明对具有贪等的说者也存在遮遣的疑惑，说："因为贪等与言语等未成立为因果事物"。所谓贪等是言语的因这一点是未成立的。

།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཚིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ན་དེ་ལ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དོན་གཞན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྡོག་པས་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དོན་གཞན་ནི་འདོད་ཆགས ལ་སོགས་པ་སྟེ།རྒྱུར་མ་གྱུར་པ་དེ་ལས་ལོག་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ལ། འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཚིག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལོག་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལོག་པས་ཚིག་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ རྟོགས་པ་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པོ་གང་དག་གི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་གཉིས་པོ་གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་འགལ་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་འགལ་ བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གིས་བྱས་པ་གང་ཉིད་དམ། བསམས་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་ཀྱིས་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་དང་། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་གཉི་ག་མི་སྲིད་དོ། །མི་རྟག་པ་བུམ་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནི་དེ་གཉི་ག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

若问：如果贪等与言语未成立为因果事物，那将如何？
答曰："其他义非因的遮遣并不能遮遣言语等。"其他义指贪等，既然非因，为何因其遮遣而言语等应被遮遣？因此，对言语等的遮遣存在疑惑，这是不定因。这是因为说话性与遍知性之间毫无相违，且贪等与言语也非因果事物，所以对于遮遣非遍知性和遮遣贪等而遮遣言语存在疑惑，因此称为"遮遣存疑"的不定因。
"二相颠倒了解即是相违"，这是说当二相颠倒成立时，即是似相违因。若问："哪二者？"即是说明哪两种相颠倒了解构成相违因。"同品有及异品无"，这是随行与遮遣的异名，这是先总说相违的特征。
为了说明其别相，说："所作性和勤勇无间生性，用于成立常住性时即是似相违因。"即是说，若以所作性或勤勇无间生性来成立常住性时，即成为似相违因。
若问："此中如何颠倒成立？"答曰："此二者于同品无而异品有，故为颠倒成立。"在证成常住性时，虚空等是同品，于彼中所作性和勤勇无间生二者皆不可能存在。无常的瓶等是异品，于彼中此二者确实存在。如是，此二者即为颠倒成立。

།དེ་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་འགལ་བ་གསུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས་ན་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། འགལ་བ་གསུམ པ་ན་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་བསྟན་ཏོ།།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགལ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ནི་ འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ།།དེ་ནི་དེའི་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་དེའི་འདོད་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨྲས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ཁས་བླངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འགལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་ལྡན་ཡང་ཞེས་བསམས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་འདི་གཉིས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །ནང་དུ་འདུས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་འདི་གཉིས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱས པ་ཉིད་དང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་དག་ནི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་དག་ཏུ་བཤད་ལ།འདི་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པས་དེ་གཉིས་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འདྲའོ།

这两者由于相违于所立而颠倒成立，故为相违。因为以这两种方式颠倒成立，所以颠倒成立所立，因此也是似相违因。
若问："难道不是还有第三种损害所许的相违吗？"所谓损害所许的相违，即是论师所说的第三种相违。
为说明实例："譬如，由是和合故，眼等为利他，如床座等支分。"其义已如前释。
若问："此相违又是如何？"答："彼认为非和合者能利他，由颠倒成立故为相违。"所谓利他即是为他人利益，其性质即是利他性。非和合者利他即是非和合者为他作利益。这既是他的主张，又是非和合者利他，如是词句相连。其颠倒即是与他所许的非和合者利他相违背，对此成立即如是说。因此，应知他所许的非和合者利他，由于颠倒成立故为相违。
若问："为何不说？"是考虑到论师既已承许，且具相违相。"由摄入此中故"，即此所说二种相违中已摄，故不另说。为显示如何摄入，说："此由颠倒成立所立，与此二者无异。"因为以所作性和勤勇无间生性为相的因在成立常住性时，由于颠倒成立所立而说为相违，此亦由颠倒成立所立，故与彼二者相违性相同。

།སྔ་མ་དེ་ལ་ནི་ཚིག་ཏུ་སྨོས་པའི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་ལ།འདིར་ནི་འདོད་པའི་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་འདི་འདྲ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དང་སྨྲས་པ་གཉིས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྨྲས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཚུལ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་མ་གྲུབ་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་ལ་གཅིག་ནི་མ་གྲུབ་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་ལ་ལྡོག་པ་ནི་མ་གྲུབ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་འདི་ལ་ལྡོག་པ་ནི་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཚིག་ནི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ནི་བསྐལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དམ་མེད་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅི་དེ་ལ་ཚིག་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་ཐེ་ ཚོམ་ཟ་སྟེ།འདི་ལྟར་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྨྲའམ། འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ལ་སྨྲ་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཚུལ་དེ་གཉིས་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའམ། ལྡོག་པ་ གཉི་ག་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ།ཡང་མ་ངེས་པ་ཁོ་ནའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསོན་པོའི་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྲོག་ལ་སོགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འབྱེད་པ་དང་། འཛུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། བསྐུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །བདག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།

以下是完整的直译：
在前者中是对所立颠倒成立，而此处难道不是对所许义颠倒成立吗？因此，如何说此与彼二者相同呢？为此说："所许与所说二者作为所立并无任何差别。"所许与所说这二者对于所立并无任何差别，此义已如前述。
若二相中一不成立而另一有疑，则为不定。即若在随行与返遮二者中，一不成立而另一有疑，则因即为不定。
为说明实例："譬如，由能言说故，是离贪者或一切智者。"其义已说明。此中返遮不成立而随行有疑，即在此论式中无返遮而随行有疑。如是，在成立一切智性时，异品是非一切智，而言说并非从非一切智者返遮。
为说明随行有疑，说："由一切智者与离贪者超越世间故，于彼有言说等存在与否有疑。"因为一切智性与离贪性非感官境界，故疑彼是否有言说。如是，于所举实例中的某人，不知其是一切智者而说话，还是非一切智者而说话，于此无定。
若对此二相皆有疑，则为不定。即当对随行或返遮二者皆有疑时，则唯是似不定因。
为说明实例，说："譬如，由具命等故，活体具有我。"所谓命等，等字包括开合、伸屈等。具有我，即我作为受用所依而住。

།གསོན་པོའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཤི་བའི་ལུས་བསལ་ ཏོ།།འདི་རེ་རེ་ཤིང་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལས་གང་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཕུང་པོ་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་བཅས་པ་དང་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མ་གཏོགས་ པ་གཞན་ནི་མེད་དོ།།སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་ན། དེ་བདག་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་གཉིས་ལས་ལོག་སྟེ། གཞན་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མི་སྲིད་ཅེ་ན། བདག་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ གཅོད་པ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གནས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ནི་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དག་སྟེ། གནས་པ་ནི་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་གཅོད་པ་ནི་མེད་པའོ། །བདག་གི་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ནི་བདག་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དག་གོ། ། དེ་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་བདག་གནས་པ་དེ་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལྟ་ག་ལ་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད པ་དག་ལ་ལྡོག་པར་མ་གྲུབ་བོ།། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ལས་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ལས་གཅིག་ལ་གནས་པར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་དང་བཅས་པའམ། བདག་མེད་པ ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་བྱ་མི་ནུས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་བཅས་པའམ། བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་དངོས་པོའམ། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྲོག་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་གནས་པར་ངེས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བས་ན་གསོན་པོའི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གསོན་པོའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་རྣམ་པར་ སྦྱར་རོ།།དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ནི་གསོན་པོའི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཇུག་བསྡུས་ཏེ། ལྡོག་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།

"活体"一词排除了死体。为说明对每一返遮有疑，说："除具我与无我外，命等所依之蕴无有他者。"蕴有二种：具我与无我，除此之外别无他者。
具命等性是事物之法，若其离于具我与无我二者，将安住于何处？若问：为何不可能有第三蕴？答曰："由我之安住与遮除二者遍摄一切故。"安住与遮除即是有与无。我之安住与遮除，即我之安住与遮除二者。此二遍摄一切事物，如是，凡我所安住者即是具我，除此之外一切皆是无我。是故，何有第三蕴之可能？如是，首先对具命等与无我二者返遮不成立。
若谓："若对彼二者返遮不成立，则应有随行。"为此说："于此二者中亦无定住于一。"即不能确定具命等是存在于具我或无我。何以故？说："因为命等于成立具我或无我时不成立。"于确定为具我之事物或确定为无我之事物中，皆未见具命等性。是故，何有定住可言？
因此，"与活体相联系之命等"，此结语是显示宗法，即加上"与活体相联系"之语词。凡具此者即是与活体相联系者，此是宗法之语词。由于对具我与无我一切返遮性不成立故，未离彼二者，此结语显示无返遮。

། བདག་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཇུག་བསྡུས་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ལ་དེ་གཉིས་མེད་པར་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང བཅས་པ་དང་།བདག་མེད་པ་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་མེད་པར་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་དང་བཅས་པ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ཡོད་པར་མ་ངེས་པ་དེ་ལྟར་མེད་པར་ཡང་མ་ངེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡོད་པར་ མ་ངེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་པར་ངེས་པར་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ གང་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་དེ་ན་ལྡོག་པ་ཡོད་པའམ།གང་ན་ལྡོག་པ་མེད་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཅིག་མེད་པར་ངེས་ན་ཅིག་ཤོས་ཡོད་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས། ལྡོག་པ་ཡོད་པར་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ངེས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་དུ སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ལ།གང་དུ་དེ་མེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་དེར་ཡང་ཡོད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ལ་གཅིག་མེད་པར་ངེས་ན། ཅིག་ཤོས་ཡོད་པར་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་དེའི་ ཕྱིར་བདག་དང་བཅས་པ་དང་།བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ ཉིད་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

由于于我一者亦不成立，故于彼无随行，此结语显示无随行。如是，首先随行与返遮二者皆不成立。
若问："然则于彼确定无此二者耶？"为此说："于具我与无我，不确定无其随行与返遮二者。"如同于具我不确定有随行与返遮二者，如是亦不确定无；于无我亦当如是说。
若问："虽不确定有，何故不应确定无？"为此说："因随行与返遮二者是互相遮除之体性故。"随行与返遮二者是互相为无之体性，如是，若处无随行则彼处有返遮，或若处无返遮则有随行。
若许彼二互为遮除之体性，有何结果？说："若确定一无，则必有另一故。"当彼二互为无之体性时，凡确定无随行者，则必定确定有返遮。如是，由确定无返遮，亦必定确定有随行。如是，于某处不确定有具命等性为无，于确定彼处非无者，亦确定为有。
由于如是于随行与返遮二者，若确定一无则必定确定另一有，是故于具我与无我二者，亦必定不确定无具命等性。正因如此，对随行与返遮二者怀疑故为不定，即由于对随行与返遮怀疑故，此即是不定。

།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཟིན་ཀྱང་མ་ངེས་པར་འགྲོ། ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ཅིག་ཤོས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ངེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་ སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཚུལ་རེ་རེའམ། གཉིས་གཉིས་ལ་ལར་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལ་ལར་ནི་ཚུལ་གཅིག་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལར་ནི་ཚུལ་གཉིས་སོ། །ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ལྟར་ སྣང་བ་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་།འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གྲུབ་པ་དག་དང་། འགལ་བ་དག་དང་། མ་ངེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་ པའོ།།དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འདི་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མ་ངེས་པར་བཤད་དོ། །དེ་འདིར་ནི་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་འགལ་བའི་ཡུལ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་ཅེ་ན། འབྲས་བུའམ། རང་བཞིན་ནམ། མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་ལ་འགལ་བ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་ཡོད་ན འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན།དེ་ཙམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན། དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། འགལ་བ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་སྨོས་ པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་མི་སྲིད་དོ།།འདི་ལྟར་ཤིང་ཤ་པས་ཤིང་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་གང་ཤིང་མེད་པ་ལ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་གཉིས་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ།

虽对随行与返遮怀疑，仍成不定。若问："何故如此？"为此说："因于所立与其他无确定故。"由于对所立与能立之相违品具命等性无确定，故为不定。
如是所说之方式。所谓三相，即是宗法性、随行性与返遮性。"彼等"与"似因"相连。"于一相或二相某处不成或怀疑"者，某处一相不成或怀疑，某处二相不成或怀疑。"随应"者，依其相应配合。
"似因三种为不成、相违与不定"者，词句当配为：诸不成、诸相违与诸不定。"说相违无错乱者亦为疑因"者，无相违无错乱即相违无错乱，此中具有彼故为相违无错乱者。或者，此具相违无错乱之性质，故此为相违无错乱者，论师说此为不定。
"此中未说彼"者，我未显示彼。若问："其故何在？"说："因于随违境不可能故。"如是，于事物力所生之比量中不可能。若问："云何不可能？"说："于说果相、自性相或不可得相中不可能有相违。"
有因则有果性是果相因之相，与彼量相随系之因性是自性因之相，从所见之所知而不可得是不可得之相。相违于具所说相者中不可能。如是，以沙罗树成立树时，于无树之相违品中，具如所说相之第二者不可能。

།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་དང་ལྡན་པ་གསུམ་ཅར་ལ་མི་སྲིད་དུ་ཟིན་ན། འོ་ན་གཞན་ལ་སྲིད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་གཏན་ནི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་གསུམ་ལ་མ་གཏགས་པ་གང་ལ་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་འཁྲུལ་བ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་མཐོང་ བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འབྲེལ་བའི་ཚད་མས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོད་པས་འདི་ནི་ལུང་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། གང་ དུ་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཅན་དང་།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དེ་ནི་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དོན་དཔྱད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་དོན་དཔྱད་པ་དག་ལའོ། །འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ནི་བསྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གོ་སླའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་ཅེ་ན། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་དོན་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པས་རང་བཞིན་ལོག་པར་སྟོན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་བྱུང་བ་མ་ཡིན པས་དེ་རྣམས་ནི་དོན་ཁ་ཅིག་དག་ལ་རང་བཞིན་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ཡང་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལུང་དང་འབྲེལ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ནའོ། །འོ་ན་ལྟ་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འདུག་པ་བདག་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་ལ་ནི་དེ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འདུག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འདུག་པ་རྣམས་ཏེ། འདུག་པ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །བདག དང་འབྲས་བུ་དང་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ།བདག་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ལ་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ལྟ་གལ་སྲིད།འདིར་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚད་མ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།

若说："如果于具所说相的三者皆不可能，那么于其他应成可能？"为此说："是故无错乱者绝不存在。"除三因外，无有其他错乱因能成为相违无错乱者。由于于彼三者不可能，故是由未见事物力而入。"由未见事物力而入"者，谓于何处无关系量所决定，彼即名为由未见事物力而入。
"依止教量之比量"者，此中依止教量故为依止教量，凡由教门决定有法、宗法性等处，即名依止教量之比量。"于彼义观察等"者，即于教义观察等。"说相违无错乱者为能立过失"，此易可解。
若问："若此非理，尔时于依止教量之比量中，彼何故可能？"说："因诸论师于诸义错乱，故可能倒说自性。"一切论师非皆已生真实见，故彼等于某些义中亦可能倒说自性，是故成为相违无错乱之机会。若许于教相关之比量中有彼。
若问："那么于事物力所生中何故不许？"为此说："于如实安住之自性、果及不可得等中彼不可能。"如实安住者即如实而住，住即安立。配为"自性、果及不可得"，自性即本性。如于真实义中事物安住，如是安立为自性因、果因及不可得因等者，于彼等中相违无错乱者云云。"此中譬如"者，即依教示量。

།གང་ཞིག་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་། ཅིག་ཅར་དུ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ དག་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ནི་རང་དང་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་དང་། དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་རྣམས་དང་། ཅིག་ཅར་དུ་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ནམ་མཁའི་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་རྣམ་པར་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཚིག་དེས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ། །སྤྱི་ཡང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ དག་དང་ཅིག་ཅར་དུ་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་དང་སྤྱི་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་འབྲེལ་ཏེ།དེས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཙམ་གྱི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དང་ཅན་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་གོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ པའི་ངང་ཅན་ནོ།།འབྲེལ་པ་ཅན་དེ་དག་གི་ཡུལ་ནི་དེའི་ཡུལ་ལོ། །དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། འབྲེལ་པ་ ཅན་གྱི་ཡུལ་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཁོ་ནས་འབྲེལ་པ་ཅན་རྣམས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ན་གང་མེད་པ་དེས་ནི་དེའི་ཡུལ་ཁྱབ་པར་ བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ནུས།དེའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དེ་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་གང་ན་དེ་མེད་ན་ཡུལ་དེ་འབྲེལ་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གོ་སླའོ། །ད་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་གཟེགས་ཟན་པ་ཁ་ ཅིག་གིས་སྤྱི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

"凡于一切境中安住，与自相关者，同时明显相关者，即名一切安住"中，于一切境中安住者即于一切境中安住诸者。彼等既是自身，又与相关者。某事物于一切境中安住，与自相关者，同时明显相关者，见为一切中安住，如虚空。其中，虚空于一切境中安住，与自相关之瓶等明显相关，许为一切中安住。此句显示随行。
"共相亦于一切境中安住，与自相关者同时相关"者，谓与共相相关之差别显现于一切境中存在，共相与彼等同时相关。此显示宗法性。
为显示自性因相之结合，说："与彼相关者之自性唯随行性质，住于彼境之自性性"。与彼相关者即与彼相关诸者。具有与彼相关者之自性唯随行性质者，即与彼相关之自性唯随行性质者。相关者彼等之境即彼境。住于彼境即住于彼境。既住于彼境又是自性，故为住于彼境之自性。彼之事即住于彼境之自性性，意谓住于相关者之境。
若问："一切遍行唯由相关者遍摄"从何而来？说："若于何处无何者，彼即不能以自体遍摄彼境"。若于何处无何者，如何能遍摄彼境？"彼境"者，境属于谁，即彼境。若于某境无彼，则不能遍摄彼相关者之境，此为语义。"自性因之结合"易可解。
今且如是，有某数论师显示共相非住于一切之一切。

།གཟེགས་ཟན་པ་གཞན་དག་ནི་རྟེན་ཙམ་ལ་སྤྱི་ཐམས་ཅད་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འདོད་དེ། དེའི་ལུགས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་གཉིས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླའོ། །དམིགས་པའི་ རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་གང་ན་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མེད་དེ་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྙད་པའོ།།གསལ་བའི་བར་རྣམས་ནི་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་སྤྱི་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་གཞན་རྣམས་དང་། གསལ་བའི་ བར་རྣམས་ནི་གསལ་བའི་བར་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་སྤྱི་ནི་མི་དམིགས་སོ། །དེས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །རྒོལ་བ་དེས་ཀྱང་རྟེན་ཙམ་ལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཉིད་དུ་བརྟེན་ཏོ། །མི་དམིགས་པ་འདི་དང་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ གཅིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མི་དམིགས་པས་ནི་རྟེན་ཙམ་ལ་སྤྱི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།སྔ་མ་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དེ་ གཉིས་ནི་གཅིག་སེལ་བའི་བར་རྣམས་ནི་སྤྱི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྟེན་ཙམ་ལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ནམ།འོ་ན་ཏེ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་རྣམ་པར་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ན་སྤྱི་གཅིག་ ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་བྱེད་དོ།།རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདྲ་བ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅི་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་དཔེའི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྨོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པས། དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ པའི་ལན་ལག་ནི་ལོགས་ཤིག་ན་ཅི་ཡང་མེད་དེ།དེས་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་པས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དཔེ་ཞེས་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་ ཡན་ལག་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །དོན་གོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དཔེའི་དོན་ཡང་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

其他数论师则唯许共相住于所依而已，为显示彼宗，说"第二结合亦"，此易可解。
"凡成为所缘之所知，于何处不可得者即无，如于某处无瓶"，此说明随顺所缘。"诸显现间隔即不可得所缘所知之共相"者，其他诸显现与显现间隔即显现间隔，彼等不可得所缘所知之共相。此显示宗法性。彼论者亦依唯于所依住一切性。
"此不可得与彼自性，由成立相违义故，于一生疑"中，前说之不可得证成共相唯住于所依一切中，如前之因则证成住于一切之一切，由此二者成立相互相违义。诸间隔相互排除，由不可得共相故，是唯于自所依住一切性耶？抑或由于一切境中安住，随顺与自相关者故，是住于一切之一切耶？如是于一共相生起怀疑。
且如是已显示似他比量及其相似。若问："何故不显示喻相？"为此说："由说因相三者即可了知，故能立支分中别无所谓喻"。由此不别说其相。前所说因相三者之三相，由彼即能成立所立义，是故能立支分中别无所谓喻，因此不别说其相。"由义可知"者，谓由因亦能了知喻义故。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།། གཏན་ཚིགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལས་ལོག་ པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རེ་ཞིག་སྤྱིར་ན་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལས་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ལོ། །ཡང་བྱེ་བྲག་ནི་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་ གཉིས་ན་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྙད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་ལ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་གང་ན་ཡང་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཚད་བང་དང་གཞན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེ་ཞིག་ འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རུང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རུང་། འདི་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚང་བང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པར་བརྗོད་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་ལྡོག་པ་ཉིད་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་ཡོད་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་ནི་ དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ན་གང་དང་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཚང་བང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་བྱས་པ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ ན་བུམ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བར་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པར་མི་ ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ན། དེའི་ཚེ་ལྡོག་པ་ཡང་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།

若问如何？说"因于同品存在及异品返离之理，无差别而说"。首先，总的说来，此是因相，即：于同品存在之相及于异品返离之相。又说"差别于果性及自性二者，显示为生起及随顺彼性"，此说明差别因相：果因为生起性，自性因为随顺彼性，应当显示。
"由此亦显示"者，意为由显示总相或别相之义。"何处有烟彼处有火，无火则任何处亦无烟，如灶台等"，此既显示果因之总相亦显示自相。如是显示：于此中为显示同品存在，必须说"如灶台"等，否则不能显示同品存在性。同样，由说异品返离，亦必须说"如水"等，否则即不能显示返离性。
生起亦如是显示：如是有火则有烟，是其果性，由说彼故，凡有烟处必定有火，如灶台等，应如是显示。"凡有所作性处即有无常性，无无常性则所作性亦不可能，如瓶与虚空"，此显示自性因之总相与别相应如是显示。于此中若不说"如瓶"等，则不能显示同品存在性；若不说"如虚空"等，则不能显示返离性。

།དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་གང་དང་གང་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པས། གལ་ཏེ་ ཚང་བང་ལྟ་བུའོ།།བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ན། དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཆུ་ལྟ་བུའོ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ན། དེའི་ཚེ་ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་པར་བཤད་དོ།།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་མི་ནུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ། རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ དཔེ་བསྟན་པ་མེད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིག་པའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དཔེ་ཡང་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དུ་འགའ་ཞིག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །གང་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་དཔེའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ། གང་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ། གང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་སྟོན་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་དཔེ་ལྟར་ སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

随顺彼性亦能如是显示：如是，若于何处有所作性，彼处必定有无常性，如瓶等，当如是显示时，即显示随顺彼性。否则，于同品、异品中存在与不存在如前所说之相，皆不能显示。
若不说"如灶台"、"如瓶"等，则不能显示于同品中存在。若为显示于异品中不存在而不说"如水"、"如虚空"等，则不仅未显示返离，如是首先说明不能显示总相。
为显示不能显示别相，说"果相是确定为彼果性"。彼果即是彼果性，彼事确定为彼果性，即有因则有果性之确定，此即名为确定为彼果性。自性因即自性遍充，以自体遍充为自性遍充，即随顺彼性之义。
此二者若无示例则不能显示。当于如前所说之某有法显示因之总相或别相时，必定亦显示譬喻。何以故？故说"彼相唯止于此"。如是彼相唯止于此，即：于何处显示所立随逐能立，彼即同法喻；于何处若无所立则显示无能立，彼即异法喻。
此亦遣除诸喻过失，即当说明：于何时显示因之总相或别相者是正确譬喻时，凡不能显示彼二相者即是似喻。

།དཔེ་རྣམས་བསྟན་པ་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། གཉི་ག་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཉི་ག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དཔེ་རྣམས་བསྟན་པ། དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་པོ ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པའོ།།མི་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལམ་པོ་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལམ་པོ་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པའོ། །དཔེ་ བསྟན་པ་དཔེར་ན་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།འདོད་པའི་མི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། གང་གིས་དེ་ལ་ཚིག་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ མེད་དོ།།སྒྲ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་སྟེ་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དངོས་པོའམ་རྒྱུ་འགྲོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དཔེ་བསྟན་པ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་བྱས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལ་ནི་གང་ནི་བྱས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་བྱས་པའོ་ཞེས་ལོག་པར་སྨྲས་སོ། །ཆོས་མཐུན་པས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

示例如下：声是常住，因为是无形体，如业、极微和瓶等。此中，所立、能立及二者皆无。"声是常住，因为是无形体"。"如业"是无所立法。"如极微"是无能立法。"如瓶"是二法皆无。
同样，对所立法生疑等，即此中对所立法生疑，应如是配释。凡是对所立法生疑等者，皆如是称说。
示例如下：因为能言说，故具有贪等，如路人。此是对所立法生疑。此人因具贪故是必死者，如路人。此是对能立法生疑。因具贪等故非一切智，如路人。此是对二法生疑。
无随行者，即于彼无随行性。未善显随行者，即于彼虽有随行而未善显示。
示例如下：凡能言说者皆具贪等，如欲界人。此中无随行，因为于彼言说与贪等诸法无遍摄与能遍关系，亦无因果关系。"声因所作故无常，如瓶"，此中虽有随行而未善显示。
同样，颠倒随行，即于喻体或因有颠倒随行。示例如："凡无常者皆是所作"等。此中应说"凡所作者皆是无常"，而颠倒说为"凡无常者皆是所作"。
"由同法"者，即彼等皆是同法似喻。

།ཆོས་མི་མཐུན་པས་ ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ལས་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅན་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ དག་ལས་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལོག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལས་རྣམས་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་ལས་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལས་གཉི་ག་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཞིང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག། ཡིན་པ་ཞེས་བསྡུའོ། །དཔེ་རྣམས་བསྟན་པ་དཔེར་ན་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའམ། ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ཚད་མའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལ་མེད་པ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ། ཚད་མའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལ་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ཚད་མའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་ཚད་མའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ པ་བསྟན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡར་སྤྲད་པར་སླའོ། །གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེས་ནི་སྐར་མ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱུ་མཆོག་དང་སྡོང་རིས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐར་ མ་ཤེས་པ་ནི་སྐར་མའི་དཔྱད་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ།བུ་ལཱུ་ཀཱ་མཱ་ཥ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ།

"由异法"者，即显示异法似喻。"如极微、业、虚空"者，即不离所立等者。所谓"所立等"，即凡是所立等者。"不离彼等者"，即不离所立等者，凡具有彼等者，即是不离所立等者。
其中，"如极微"是离所立者，因为诸极微是常住故，非离所立。"如业"是不离能立者，因为诸业是无形体故，非离能立。"如虚空"是不离二者，因为虚空不离二者。
同样，"对离所立生疑等"者，即于彼对离所立生疑，如是配释。凡是对离所立生疑等者，皆应摄入。
示例如下："胜论师等非一切智或非可信"，此是立二宗。"因为无一切智性和离贪性之标志究竟量教"者，即一切智性和离贪性。凡是无一切智性和离贪性之标志究竟量教者，即是无一切智性和离贪性之标志究竟量教。彼之体性即是彼，故因为无一切智性和离贪性之标志究竟量教。
此中异法喻易于理解。"凡是一切智或离贪者，皆说星宿知等，如牛王和树形等"。其中，星宿知即星宿论之因，指布卢迦摩沙等。

།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དག་གིས་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཁྱུ་མཆོག་དང་སྡོང་རིས་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའམ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ནུས་སོ་ཞེའོ། །ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཁྱུ་མཆོག་དང་སྡོང་རིས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དག་ལས་ལོག་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །བསྒྲུབ་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་གསུམ་རིག་པའི་བྲམ་ཟེ་ནི་མི་འགའ་ཞིག་ གི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་བྱེད་དང་སྙན་དངགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་གསུམ་གྱི་སྒྲ་བརྗོད་དོ། །གསུམ་རིག་པས་གསུམ་རིག་པའོ། །འདི་ ལ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཚིག་ཡོད་པས་འདི་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཚིག་སྟེ།ཚད་མར་བྱས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གསུམ་རིག་པའི་བྲམ་ཟེ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མིའི་ཚིག་རྟག་ཏུ་ཚད་མར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ།།ཚིག་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། དཔེར་ན་གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཽ་ཏ་མ་དང་། དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ རྣམས་བྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི།གསུམ་རིགས་པའི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཚད་མར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་ལས་ལོག་པར་ངེས་ པ་མེད་དོ།།གཉི་ག་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གཉི་ག་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་བསྡུའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་ ནི་རྫས་བདག་གིར་བྱས་པའོ།།ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ནི་བདག་གིར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེན་པའོ།

那是由一切智性和离贪性为标志的牛王和树形等所说。因此，可以确信他们是一切智者或离贪者。
从异法喻中对所立法一切智性和不可信二者的离性生疑，意即：此处若以牛王和树形等作为异法喻，则非一切智性和非离贪性是否离于彼等并不确定。"对离能立生疑"之义易于理解。
例如："不应取持三明婆罗门某些人所欲说之语，因为具有贪等"。此中"三明"指诵明、祭明和歌明这三明。由三明称为三明者。此中有"应取持之语"，即"应取持之语"，意为"视为量之语"。这表明：凡是三明婆罗门者，其所欲说之人语不应常视为量。此处"异法喻"之义易于理解。
凡是应取持之语者，皆不具贪等，如乔答摩等法论作者。此中乔答摩和广仙人等所作之法论，是三明婆罗门之语所应视为量者。
"对乔答摩等成就法具贪等之离性生疑"者，即不能确定他们是否离于具贪等。"对二者离性生疑"者，即摄为"于何者对二者离性生疑"。
例如："胜论师等因具有执取和遍执故非离贪"。执取是占有实物，遍执是占有后的执著。

།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་གང་ཞིག་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མེད་དོ།།དཔེར་ན་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིན་པ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཛིན་པ་ལ་ལྡན་པ་དག་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡང་སེམས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཡང་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱ་མི་ནུས་ སོ།།ལྡོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྡོའི་དུམ་བུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྡོའི་དུམ་བུ་ལས་གཉི་ག་ལོག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྡོའི་དུམ་བུ་ལ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཅན་ ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྨྲ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁྱབ་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཅན་ཉིད་དང་། སྨྲ་བ་གཉིས་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཅན་ཉིད་ལྡོག་པ་ན་སྨྲ་བ་ངེས་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་ན་འདི་ལ་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །ལྡོག་པ་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་ལྡོག་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་བསྟན་པའོ།

执取和遍执即是执取和遍执，具有这些者称为如是。此处异法喻是：凡离贪者，则无执取和遍执，如牛王等。牛王等即使被给予也丝毫不取，因此他们无执取；由于无执取故无遍执，他们是离贪者。
"对所立和能立法非离贪性与具执取和执著从牛王等的离性生疑"者，非离贪性即是具贪。执取亦是心的占有，遍执亦是爱著，这一切因存在于心中，故非感官境界。因此不能确定从牛王等离开。"无离"者，即词句安立为"因为此中无离故"。
例如："因为说话故非离贪"，此义易解。凡无非离贪性者即非说话者，如石块，此为异法喻。虽然石块离于二者，然而未成立"一切离贪者皆非说话者"之离性，故无离。"无离"者，虽然石块因无心故不具有贪等及非说话，然而不能成立"一切离贪者皆非说话者"之遍，因为具贪性与说话二者无关联，具贪性离时不必定离说话。因此实际上此中无离。"未显示离"者，即有离而未显示。

།དཔེ་བསྟན་པ། ཆོས་མི་མཐུན་པར་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ཆོས་མི་ མཐུན་པའི་དཔེར་སྒྲ་ནི་མ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་ན། དེས་ནི་ལྡོག་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་སྡུད་པ་གང་དག་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེའི་ཚེ་ལྡོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། དཔེ་ ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྡོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་ལྡོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དཔེ་བསྟན་པ། དཔེར་ན་གང་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལ་ནི་གང་རྟག་པ་དེ་ནི་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ལྡོག་པར་སྨྲས་སོ། ། དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པ་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བས་ན་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དབང་གིས་དེ་དག་བསལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་དག་གཉི་གས་ཀྱང་གཏན ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར།དོན་གྱི་དབང་གིས་ན་དེ་དག་བསལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འདྲ་བ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་བཤད་པར་བཞེད་དེ། མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་པ་སུན་འབྱིན་པ་དག་ཡིན་ན་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་སྨྲས་པ་ནི་མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་རེ་རེ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྔར་བསྒྲུབས་པའི་སྐྱོན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ བརྗོད་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། དེའི་སྐྱོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །འདིས་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ན་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་སྟེ། ཚིག་གང་གིས་སྐྱོན་རྣམས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་ དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

示例：如说"声音因为是所作故是常住，如虚空"这样的异法喻，若有人说"声音因为是无作故是常住，如虚空"，这是有离而未显示。如此，若说"凡是常住的一切事物都是无作"，则是显示了离性，仅以喻例则不能。
"颠倒离"者，即词句安立为"此中有颠倒离"。示例：如说"凡无作者即是常住"，此中应说"凡常住者即是无作"，却相反而说。
这些似喻不能显示因的总相特征即存在于同品及遍不存在于异品，或别相特征。这些似喻不能显示因的总相特征及别相特征是什么，正因如此，它们被称为似喻。因为似于喻例而显现，故称似喻。
因此应当了知依据义理而遮除它们，即因为这两种方式都不能显示因的特征，所以依据义理应当观察遮除它们。如是，首先已说正确认识及其相似。
今欲说其对治，故说"若说不圆满等过失即是能破"。不圆满等诸过，即是不圆满等。说彼等即是说不圆满等，对每一种的能破。前述能立的过失不圆满等所说的表述即是能破。此处"等"字包含不成、相违、不定及其过失。由此表述故称表述即是语言，以何语言宣说诸过失者即称为能破。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་ཕ་རོལ་པོའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་དེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་པས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རེ་ ཞིག་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་དག་ནི་ལྟག་ཆོད་རྣམས་ཏེ། ལྟག་ཆོད་རྣམས་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ལྟག་ཆོད་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་རྗོད་པ་དག་ནི་ལྟག་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སྐྱོན་ཡང་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེན་པའོ། །དེ་དག་བརྗོད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་རྣམས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཚིག་གང་གིས་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་ལྟག་ཆོད་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པ་དག་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟོན་ཅེ་ན། ལན་བཏབ་པ་དག་དང་། སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་དག་བསྟན་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་འདི་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་པས་ དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་དག་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་མི་འཇིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །རིགས་པའི་ཐིགས་པ་ཚིག་རེ་ རྣམས་ཕྱེ་བས།།དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་དེ་ཐོབ་གང་ཡིན་དེས། །འགྲོ་ཀུན་རིགས་པའི་བདུད་རྩི་ཐོབ་གྱུར་ནས། །སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཟད་པར་བྱེད་པར་ཤོག་།རིགས་པ་ཇི་བཞིན་རིགས་པ་ཡི། །རྒྱལ་པོ་འདོད་ནས་རིགས་ཐིགས་ཀྱི། །རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དུལ་བའི་ལྷས། །སློབ་མ་ལ་ཕན་བསྐྱེད་ཕྱིར་བྱས། །རིགས་པའི་ཐིགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ འགྲེལ་པ་སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་ལས་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའི་གཞུང་ཚད་ནི། ཤློ་ཀ་ཆིག་སྟོང་དག་དང་ནི། །དེ་བཞིན་ཤློ་ཀ་སུམ་ཅུར་ནི། །ཡོངས་སུ་བསྡོམས་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད། །རིགས་པའི་ཐིགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས ་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

若问何故？故说"因为它障碍对方所欲义的成立"。因为该言语障碍前宗论者所欲成立的义，故称为能破。首先，这些是正确的能破。
似能破即诡辩，应知诡辩即是似能破。若问这些诡辩又是什么？说"表述非正确过失即是诡辩"。它们既是非正确又是过失，故为非正确过失。"非正确"即不真实。表述它们即表述非正确过失，应知凡是言语在无能立过失时而说有过失者即是诡辩。
若问：在说正确认识的场合，为何说能破及其相似？答：说答辩及似能破时，即是说明正确认识及其对治，如是，由于这些是对此的能破，应当断除它们而立论。当说明这些是似能破，应知不应畏惧它们时，即完全显示了正确认识，因此无如前所说的过失。
通过分析理滴论的每句，
以所获广大善根力，
愿众生得理性甘露，
令尽轮回大苦海。
如理解悟理性王，
欲造理滴广释论，
寂天为利诸学徒，
造此广大注释书。
《理滴广释·利益学徒品》第三品终。
广释之文量总计，
一千又加三十颂，
如是总数已宣说。
《理滴广释·利益学徒》，阿阇黎寂天所造毕。



D4231

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་ཡ་བིནྡུ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱེ་བའི་གདུང་བ་རྒྱུན་རབ་འབྱུང་རྒྱུ་ཅན། །འགྲོ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་འདོད་ཆགས་ལས། །སོགས་པའི་དགྲ་ལྡན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་། །ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་སྤྱོད་པར་མཛད་པ་རྒྱལ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྒྲའི་དགོས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མི་དཔྱད་དོ། །ཅི་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དགོད་པའི་རྩོམ་ པ་ཡང་མི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་བྱ་རོག་གི་སོ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་བརྟག་པའི་རྩོམ་པ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བས་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་དགོས་པ་དེ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དགོས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་བརྗོད་པ་ན་ཡང་འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་ པ་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལ་ཕན་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་བཀོད་པ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བསྟན་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པའི་ཐབས་སུ་ སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངག་གཅིག་པོ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཀྱི། གཅིག་སྨྲ་བ་ན་གསུམ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གོ། །བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པའི་ཚིག་གོ།

我来为您翻译这段藏文：
印度堪布吉那弥札和主译师班德耶谢德等人翻译、校对并最终确定。